X
تبلیغات
آبگه
 

مديريت استفاده از پساب صنعتي خروجي تصفيه خانه پتروشيمي فجر در آبياري فضاي سبز منطقه ويژه اقتصادي پتر

مديريت استفاده از پساب صنعتي خروجي تصفيه خانه پتروشيمي فجر در آبياري فضاي سبز منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي

 

مهرداد افشار-سعيد رادپور-عبدالشاكر ميرشكاك-حميد رضا دوكوهكي-

منطقه ويژه اقتصادي - پتروشيمي فجر –  واحد محيط زيست

FPCAFSHAR@YAHOO.COM

 چكيده:

با توجه به رشد روز افزون جمعيت و توسعه صنايع كه نتيجه آن افزايش بيش از پيش مصرف آب را به دنبال خواهد داشت اهميت استفاده مجدد از پساب به عنوان منبعي قابل اطمينان جهت تامين آب آبياري و حفاظت از محيط زيست بيشتر نمايان مي گردد.]1[  متوسط بارش سالانه 240 ميلي ليتر در ايران در مقايسه با860 ميلي ليتر متوسط بارندگي در ديگر نقاط كره زمين باعث گرديده كشور ما در رديف كشورهاي خشك و نيمه خشك قرار گيرد.]2 [از كل حجم ١٣٨٦ ميليون كيلومتر مكعب آبهاي موجود 96 درصد آب شور مي‌باشد و بيش از ٦٨ درصد از ٤ درصد باقي‌مانده، در يخ و يخچال‌هاي طبيعي مي‌باشد. منابع آب شيرين، مانند رودخانه‌ها و درياچه‌ها، فقط ٩٣١٠٠ كيلومتر مكعب كه فقط ١ قسمت از ٧٠٠ قسمت كل آب مي‌باشد. اما با اين وجود، رودخانه‌ها و درياچه‌ها مهمترين منبع آب تمامي مردم روي زمين مي‌باشند. با آنكه 80 درصداز سطح كره زمين را آب پوشانده است، تنها بخش كوچكي از اين مجموعه را آبهاي شيرين تشكيل مي دهند كه اين مقدار نيز به طور يكنواخت در سطح كره زمين توزيع نشده است و تنها 62 درصد از تمامي آبهاي درياچه هاي شيرين، رودخانه ها و آبهاي زير زميني قابل دسترس براي مصرف انسان است. قاره آسيا كه 60 درصد جمعيت دنيا در آن ساكن است تنها 36 در صد از منابع آب تجديد شونده جهان را دريافت مي دارد و به دنبال آن ايران كه حدود يك در صد از جمعيت دنيا در آن ساكن است تنها 36/0 در صد از منابع آب تجديد شونده جهان را داراست. از آنجائيكه فاضلاب در زمره آبهاي شيرين ولي آلوده محسوب مي گردد و 99در صد از آن را آب تشكيل ميدهد و هزينه تصفيه فاضلاب به مراتب كمتر از ديگر روشهاي تصفيه آب مي باشد.]2 [لذا استفاده از پساب تصفيه شده بعنوان گزينه مطلوب جهت آبياري هميشه مدنظر بوده است و در اين مقاله سعي شده پس از معرفي منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي و سيستم تصفيه پساب پتروشيمي فجر بعنوان متولي تصفيه پسابهاي منطقه و توليد آب تصفيه شده جهت آبياري فضاي سبز منطقه و تنوع گونه هاي كشت شده و پارامترهاي شيميايي پساب تصفيه شده بعنوان گزينه اي مناسب جهت استفاده از آن به عنوان آبياري فضاي سبز مورد بررسي قرار گيرد.‌

1- مقدمه

دانشمندان معتقدند آينده از آن كساني خواهد بود كه بهترين استفاده را از آب بنمايند بطوري كه در سالهاي آينده ديگر شاهد جنگ نفت نخواهيم بود و شايد در آينده اي نه چندان دور شاهد جنگ آب در جهان باشيم.

يكي از محور هاي اصلي توسعه پايدار در صنايع پتروشيمي استفاده بهينه از منابع مي باشد و استفاده مجدد از فاضلاب به لحاظ اهميت روز افزون ماده حياتي آب از اهداف كلان مديريت شركت ملي صنايع پتروشيمي بوده است بطوري كه      حتي الامكان سعي مي شود كه پساب واحدهاي توليدي پس از انجام تصفيه، مجدداً در بخش آبياري فضاي سبز و يا بخش صنعت در خنك كننده ها مورد استفاده قرار گيرد. شركت ملي صنايع پتروشيمي بعنوان سكاندار صنعت استراتژيك پتروشيمي در ايران با شعار تلاش مستمر ، آفرينش سبز ، بالندگي پايدار ، با بهره گيري از حداكثر توان خود در صدد توسعه هر چه بيشتر صنعت از طريق مجتمع هاي جديد و توسعه مجتمع هاي موجود مي باشد. توسعه اي كه پتروشيمي در پي دستيابي به آن است ، توسعه پايدار و همه جانبه بوده و عميقاً به اين واقعيت معتقد است كه بدون حفظ محيط زيست و استفاده بهينه از منابع، توسعه هر صنعتي تك بعدي و ناپايدار است.  لذا استفاده مجدد از پساب از گزينه ها مورد توجه در صنعت پتروشيمي مي باشد. ]3[ تنها نگراني استفاده از پسابها ، بروز آلودگي هاي زيست محيطي در دراز مدت است. بنابراين به منظور رفع چالش هاي زيست محيطي موجود و ارايه راهكارهاي مناسب براي استفاده پايدار از پساب ها، تعيين نوع آلودگي هاي ناشي از آبياري با فاضلاب و تاثيرات زيست محيطي ناشي از آن بايستي به طور كامل بررسي گردد.

 2- كليات

2-1- منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي (ماهشهر)

    منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي در محدوده اي به وسعت حدود 2000 هكتار در جنوب غربي ايران و در ساحل خليج فارس واقع در شهرستان ماهشهر بخش بندر امام خميني قرار دارد.

از نظر كاربري اراضي ، منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي با وسعت معادل 2000 هكتار به 5 بخش اصلي (سايت) به شرح زير تقسيم بندي شده است :

سايت شماره 1 : واقع در ناحيه شمالي منطقه (240 هكتار) ، براي ايجاد صنايع كوچك و متوسط اختصاص يافته است. حدود 160 هكتار از اراضي اين سايت براي كاربري هاي مختلف ، مانند صنايع پايين دستي پتروشيمي ، شيميايي ، برق و الكترونيك ، ساختماني ، فلزي و ماشين سازي ، آزمايشگاه و كنترل كيفيت ، ساخت و تعمير و نگهداري تجهيزات و همچنين واحدهاي اداري ، خدماتي ، اقامتي ، تاسيساتي و غرفه هاي تجاري در نظر گرفته شده است.

سايت شماره 2 : با مساحتي حدود 350 هكتار براي ايجاد صنايع سنگين و مياني پتروشيمي ، واحد توليد سرويس هاي جانبي مركزي فجر 2 ، محل انبار جامدات ، ايستگاه مركزي راه آهن و دروازه اصلي گمركي.

سايت شماره 3 : با مساحتي حدود 260 هكتار جهت ايجاد صنايع سنگين پتروشيمي ، مركز آموزش و مركز تحقيق و توسعه ، كارگاه مركزي تعميرات و نگهداري صنايع نفت ، گاز و پتروشيمي ، اسكانهاي كارگري شماره 2 ، 3 و 4

سايت شماره 4 : با مساحتي حدود 200 هكتار جهت احداث صنايع سنگين و مياني پتروشيمي و واحدهاي توليد و سرويسهاي جانبي مركزي (پتروشيمي فجر1).

سايت شماره 5 : با مساحتي حدود 210 هكتار جهت احداث پايانه ها و مخازن صادرات و واردات مايعات شيميايي ، احداث اسكله اختصاصي مايعات ، استقرار انبارها و مخازن مايعات و بازرگاني فرآورده هاي پتروشيمي.]4[

به منظور تحقق الزامات ماده 19 قانون جلوگيري از آلودگي هوا، ايجاد 10 درصد فضاي سبز منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي برعهده سازمان منطقه ويژه گذاشته شده كه در اين راستا مطالعات جامع فضاي سبز منطقه توسط سازمان انجام و اقداماتي جهت ايجاد فضاي سبز صورت گرفته است. فضاي سبز منطقه مشتمل بر 200 هكتار از اراضي منطقه ويژه اقتصادي است كه مراحل خاكبرداري ، زه كشي و جدول بندي 85 هكتار آن تا كنون انجام پذيرفته است. آب مورد نياز آبياري اين اراضي از پساب تصفيه شده ، تصفيه خانه هاي فاضلاب پتروشيمي فجر تامين مي گردد و روش آن نيز بصورت آبياري قطره اي مي باشد. حدود 342 هزار اصله نهال و درختچه تا كنون در اين طرح كاشته شده كه شامل انواع گونه هاي بومي و سازگار منطقه مي باشد. از جمله مهمترين گونه هاي گياهي مي توان به كهور پاكستاني ، برهان ، سه پستان ، آكليا، ماليسينا، اكاليپتوس ، درمان عقرب، شيشه شور ، شاه پسند، شمشاد اهوازي و مورد را نام برد.]3[ منطقه مورد مطالعه با ميزان بارش 160ميلي ليتر در سال كه بيشتر در ماههاي دي و بهمن و اسفند نزول مي كند و اين ميزان باران با توجه به بالا بودن ميزان تبخير در منطقه بسيار ناچيز مي باشد و كمبود باران خود زائده گرماي زياد و خشكي هوا معلول كاهش فشار، و ازبين رفتن بخار آب در نتيجه وزيدن بادهاي موسمي است. معدل نسبي رطوبت در زمستان80 درصد و در تابستان زير 40 درصد است. ميزان تبخير و تعرق متوسط ماهانه در زمستان بين 60 تا 80 ميلي ليتر و در ماههاي تابستان به حدود 300 ميلي متر در ماه مي رسد. مجموع تبخير و تعرق بالقوه ساليانه در منطقه 2200 ميلي متر است. در جدول 1مقادير ماهانه تبخير و تعرق پتانسيل (ETO) برحسب ميليمتر در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي ارائه شده است.]5[

 جدول 1- مقادير ماهانه تبخير و تعرق پتانسيل (ETO)

ماه

شهريور

مرداد

تير

خرداد

ارديبهشت

فروردين

اسفند

بهمن

دي

آذر

آبان

مهر

ETO

(mm)

7/238

90/306

2/347

350

1/282

15/20

7/124

90

60

60

99

159

 2-2- پتروشیمي فجر

به منظور استفاده بهينه از امكانات زير بنايي و كاهش سرمايه گذاري و حفاظت از محيط زيست طرح ايجاد مجتمع يوتيليتي متمركز به مساحت 55 هكتار براي كل منطقه ويژه تصويب و اجراي اين پروژه از ابتداي سال 1378 آغاز و در سال 1381 به بهره برداري رسيد. پتروشيمي فجر داراي واحدهاي تصفيه آب ، تصفيه فاضلاب، برق و بخار و خطوط ارتباطي مي باشد. ماهيت فاضلابهاي صنعتي منطقه، بهره گيري از تكنولوژي بالاي تصفيه را ضروري مي نمايد. انتخاب فرآيند تصفيه به عواملي همچون مشخصات فاضلاب ورودي، كيفيت مورد نياز خروجي و هزينه و فضاي فيزيكي در دسترس بستگي دارد. مشخصات فاضلاب ورودي و خروجي تصفيه خانه هاي پتروشيمي فجر كه مباني طراحي به شمار مي رود در جدول شماره 2 ارائه شده است.]6[

جدول 2 - مباني طراحي تصفيه خانه هاي فاضلاب مجتمع پتروشيمي فجر

پارامتر

خروجي از تصفيه خانه

ورودي به تصفيه خانه

شماره2

High TDS

شماره 1

FLOW(M3/d)

معادل ورودي

12480

1680

11040

COD(mg/l)

<200

1740

4000

2450

BOD( mg/l)

<100

845

1500

1170

TSS (mg/l)

<100

120

100

415

Oil &Grease(mg/l)

<10

30

20

2790

pH

5/8~6

5/12~4/5

5/8~6

5/8~6

 2-3- استانداردهاي تخليه پساب

  سازمان حفاظت محيط زيست براي پارامترهاي مختلف، حدود مجاز و استانداردهايي را بر حسب منبع پذيرنده اعلام كرده است. در جدول3 مربوط به موارد استانداردهاي اين سازمان،52 سطوح آلودگي آن در آبهاي سطحي، چاه هاي جذبي و آبهاي مورد استفاده در كشاورزي تعريف شده است.]7[

 جدول3- استاندارد خروجي فاضلابها

مواد آلوده كننده

تخليه به آبهاي سطحي

 mg/I

تخليه به چاه جاذب

 mg/I

مصارف كشاورزي و آبياري

mg/I

COD

60 (لحظه اي 100)

60 (لحظه اي 100)

200

اكسيژن محلول حداقل DO

2

-

2

مجموع مواد جامد محلول TDS

(تبصره يك)

(تبصره دو)

-

مجموع مواد جامد معلق TSS

40 (لحظه اي 60)

-

100

مواد قابل ته نشيني SS

0

-

-

پ-هاش (حدود)PH

5/8-5/6

9-5

5/8-6

مواد راديو اكتيو

0

0

0

كدروت (واحد كدورت)

50

-

50

رنگ( واحد رنگ)

75

75

75

درجه حرارتT

تبصره 4

-

-

كلي فرم گوارشي

(تعداد در 100ميلي ليتر)

400

400

400

كل كليفرم ها

(تعداد در 100ميلي ليتر)MPN

1000

1000

1000

تخم انگل

-

-

(تبصره4)

 2-4- برسي سيستم تصفيه پساب دربخش كم نمك ( Low TDS)

همان گونه كه در شكل 1 اشاره شده است تصفيه خانه هاي فاضلاب پتروشيمي فجر مشتمل بر واحدهاي آشغال گيري ، حوض ذخيره ، سيستم جداسازي روغن (API) ، واحد متعادل سازي ، واحد تنظيم pH ، واحد شناور سازي با هواي محلول (DAF) مي باشد. فاضلاب در بدو ورود به تصفيه خانه وارد قسمت آشغال گير شده و مواد درشت آن گرفته مي شود. سپس فاضلاب وارد قسمت جداساز روغن شده و بخشي از مواد هيدروكربني آن كه بصورت شناور در آمده است در اين بخش زدوده مي شود. مكانسيم كار اين قسمت بر اساس نيروي ثقل و بدون استفاده از مواد شيميايي مي باشد. در صورت بروز شوك دبي نظير مواقع بارندگي يا Shut down  ناگهاني واحدهاي توليدي كه منجر به توليد فاضلاب با حجم بالا مي شود، مازاد ظرفيت تصفيه خانه به حوض ذخيره ارسال مي گردد تا در مواقعي كه دبي ورودي به تصفيه خانه كمتر از ميزان طراحي است، مجدداً به تصفيه خانه ارسال گردد. فاضلاب خروجي از قسمت جداساز روغن، وارد حوضچه متعادل سازي مي شود. اين قسمت باعث حذف يا كاهش نوسانات دبي و غلظت فاضلاب ورودي مي شود. مكانيسم كار اين قسمت بر اساس ايجاد زمان ماندگاري براي فاضلاب مي باشد. كيفيت فاضلابهاي ورودي به اين قسمت پس از اختلاط با يكديگر متعادل شده ولذا ضمن كاهش مصرف مواد شيميايي در بخشهاي بعدي، عملكرد فرآيندهاي بعدي تصفيه را بهبود مي بخشد. و امكان ارسال فاضلاب با دبي يكنواخت براي واحدهاي پايين دست ايجاد مي شود. فاضلاب خروجي از اين بخشها با دبي ثابت به قسمت تنظيم pH ارسال مي شود. در مرحله بعد مواد شيميايي  مورد نياز (پلي الكتروليت) براي ارتقاي عمل انعقاد و لخته سازي افزوده مي شود. در اين مرحله مواد ريز شناور درون فاضلاب به هم چسبيده و لخته هاي درشت و سنگيني را تشكيل مي دهد. كه در سيستم DAF جدا مي شوند. اين فاضلاب كه مواد معلق و كلوئيدي خود را در بخش قبل از دست داده، داراي مواد آلي به شكل محلول مي باشد . يكي از سيستمهاي موثر در حذف مواد آلي محلول كه از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه است، سيستمهاي بيولوژيكي مي باشد كه يكي از كار آمد ترين اين سيستمها، روشن لجن فعال (Activated sludge ) مي باشد كه در تصفيه خانه هاي پتروشيمي فجر بكار گرفته شده است. فاضلاب خروجي از واحد هاي تصفيه اوليه به همراه فاضلاب بهداشتي وارد حوض هوادهي لجن فعال مي گردد. جهت افزايش كارايي و ريسك پذيري سيستم دو حوض هوادهي به طور موازي طراحي شده است. در صورت نياز مواد مغذي مورد نياز (N وP ) نيز از طريق افزودن اوره و اسيد فسفريك تامين مي گردد. همچنين فاضلاب بهداشتي مجتمع ها نيز از ابتداي اين حوضها به جريان مورد تصفيه اضافه مي شود. در اين قسمت مواد آلي محلول در فاضلاب به مصرف باكتريها مي رسد. هواي مورد نياز باكتريها با استفاده از 6 دستگاه هواده سطحي تامين مي شود. باكتريها از مواد آلي  بعنوان منبع غذايي و انرژي خود استفاده كرده و لذا ضمن توليد مثل، مواد آلي در فاضلاب به حالت معلق در مي آيد. جريان خروجي از حوض هوادهي وارد زلال ساز مي شود. در دو واحد زلال ساز كه به صورت موازي قرار گرفته اند لجن ته نشين شده و فاضلاب زلال مي شود. فاضلاب خروجي از قسمت هاي زلال ساز، مواد آلي خود را از دست داده و مشخصات فاضلاب تا حدود زيادي نزديك به مقادير استاندارد جهت استفاده در مصارف كشاورزي  مي شود ولي در بخش تصفيه پيشرفته فاضلاب خروجي از زلال ساز ها در قسمت كلر زني گندزدايي مي گردد تا عوامل بيماري زا حذف شود. سپس وارد چهار دستگاه صافي شني مي شود تا مواد معلق باقيمانده در فاضلاب از آن زدوده شود و بتوان آب را براي مصارف كشاورزي استفاده نموده. فاضلابي كه بدين ترتيب تصفيه شده، قابل استفاده و ذيقيمت بوده و لذا در مخزني نگهداري مي گردد. بخش عمده اي از مصارف آبياري فضاي سبز منطقه از آبهاي تصفيه شده تامين مي گردد.]6[  

2-5 شبكه آبياري فضاي سبز

شبكه آبياري فضاي سبز منطقه ويژه اقتصادي شامل خطوط انتقال آب، شبكه توزيع در هر سايت و حوضچه وشير آلات مربوطه مي باشد . طول خط لوله آبياري پيش بيني شده در سايتهاي يك تا چهار بترتيب 2/13 كيلومتر ، 7/23 كيلومتر ، 8/7 كيلومتر ، 5/15 كيلومتر مي باشد كه جمعاً 60 كيلومتر لوله گذاري به اقطار 25 الي 315 ميليمتر مي باشد. و جنس لوله پلي اتيلن مي باشد.

 3- نتايج

نتايج حاصله از اندازه گيري ضريب آبگذري در هفت نقطه از منطقه مطالعاتي طرح در جدول 4 ارائه شده است. همانگونه كه ارقام جدول4 نشان مي دهد در تعدادي از نقاط ميزان هدايت هيدروليكي با بافت خاك هماهنگي ندارد كه علت اين امر مربوط به ساختمان خاك و املاح موجود در پرفيل خاك مي باشد. وجود درز و شكافهاي عميق و مقادير كريستالهاي گچ در لايه هاي سنگين و رسي باعث افزايش نفوذ پذيري و برعكس وجود املاح كلسيم باعث سيماني شدن بافتهاي سبك و كاهش نفوذ پذيري مي گردد. بنابراين جهت بهبود رشد تعويض خاك در مناطقي لازم مي باشد.

 جدول 4- نتايج اندازه گيري ضريب هدايت هيدروليكي (K ) منطقه ويژه اقتصادي بر حسب متر در روز

شماره گمانه

بافت لايه

روش

K(m.day)

S1

Sic

ارنست

77/0

S2

Sicl

ارنست

36/1

S3

Sicl-Scl

ارنست

6/1

S4

Sicl-Scl

پورشه

09/0

S5

Sicl

ارنست

85/1

S6

Sicl-Scl

ارنست

28/1

S7

Scl-si

ارنست

2

 

با توجه به نتايج مطالعات آبياري، هيدرومدول طرح 1/2 ليتر در ثانيه در هكتار برآورد گرديده است و نياز آبي فضاي سبز سايتهاي مختلف در جدول 5 ارائه شده است .

 جدول 5- نياز آبي سايتهاي منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي

رديف

نام سايت

نياز آبي

( ليتر در ثانيه )

1

سايت يك

19/161

2

سايت دو

45/125

3

سايت سه

69/70

4

سايت چهار

74/35

5

سايت پنج

8/37

6

بلوار بين سايت يك و دو

76/0

7

بلوار بين سايت دو  و سه

97/1

8

بلوار بين سايت سه و چهار

23/3

جمع كل

83/436

 

همانگونه كه در فصل قبل اشاره گرديد پس از انجام مراحل تصفيه مقدماتي ، تصفيه ثانويه و تصفيه پيشرفته پساب تصفيه شده قابل مصرف در آبياري فضاي سبز مي باشد كه در جدولهاي 6 و7  داده هاي مربوط به تصفيه خانه پتروشيمي فجر ارائه گرديده است .

لازم به توضيح است كه در مواردي كه داده ها بطور جزئي از مقدار استاندارد فراتر بوده به دليل ارسال پساب خارج از طراحي از سوي ساير مجتمع ها مي باشد. ولي اين تصفيه خانه ها با توجه به راندمان بالاي 95درصد در اكثر مواقع شوكهاي وارده به سيستم تصفيه خانه را حذف نموده وخروجيها برابر استاندارد ملي مي باشد.

 

جدول6- پارامتر هاي شيميايي پساب تصفيه شده در سال 1386

COD(mg/l)

pH

TSS(mg/l)

TDS(mg/l)

EC(µS/cm)

 

ماه

74

3/7

<10

1769

3216

 

فروردين

77

6/7

<10

1896

3447

 

ارديبهشت

137

7/7

<10

2062

3749

 

خرداد

85

8

<10

1952

3485

 

تير

98

7

<10

1812

3294

 

مرداد

225

9/7

<10

2136

3884

 

شهريور

95

9/7

<10

2129

3871

 

مهر

76

8/7

<10

1695

3082

 

آبان

183

8/7

<10

1898

3451

 

آذر

214

3/7

<10

1554

2825

 

دي

97

8/7

<10

1720

3127

 

بهمن

106

8

<10

1853

3369

 

اسفند

 

جدول شماره 7- ميزان آب ارسالي جهت آبياري فضاي سبز در سال 1386

ماه

فرودين

ارديبهشت

خرداد

تير

مرداد

شهريور

مهر

آبان

آذر

دي

بهمن

اسفند

ميزان پساب تصفيه شده ارسالي جهت آبياري ( m3)

78646

74240

88665

115783

133678

115463

115075

110406

120480

103448

105590

110000

 

4- نتيجه گيري

استفاده از پساب تصفيه شده در آبياري فضاي سبز منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي مزاياي بسياري را به دنبال داشته كه اعم آنها عبارتند از :

الف- جلوگيري از به هدر رفتن 1271474متر مكعب در سال آب قابل استفاده

ب- صرفه جويي در مصرف منابع آبهاي شيرين

ج- ايجاد فضاي سبز 200 هكتاري

د- بالارفتن روحيه پرسنل شاغل در منطقه با ايجاد فضاي سبز ايجاد شده

ه – صرفه جويي اقتصادي حدود  1872881202ريال با جايگزين كردن پساب تصفيه شده بجاي آب خام جهت آبياري

پيشنهادات

تصفيه خانه شماره 2 پتروشيمي فجر بيش از يكسال است كه راه اندازي شده است ولي بدليل مشكلات اجرايي پساب تصفيه شده به خطوط انتقال جهت استفاده در آبياري فضاي سبز متصل نشده است و در حال حاضر پس از انجام مراحل تصفيه بدون استفاده به خور دور ريز مي شود كه باتوجه به نياز منطقه به آب آبياري نياز است در اجراي اين پروژه سرعت بيشتري صورت پذيرد

 منابع

1- چائي بخش لنگرودي ، م ، بررسي و استفاده از پسابهاي صنعتي حاصله از نيروگاه شهيد رجايي براي آبياري فضاي سبز، 1385

2 - مهردادي ، ن ، گيوه چي ، س،  استفاده از پسابها در آبياري فضاي سبز 1384

3 -  جعفرزاده ، م، ت، سيماي زيست محيطي پتروشيمي 1386

4-  اسناد و آرشيو فني سازمان منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي

5-  مطالعات مرحله اول طرح ساماندهي و استفاده بهينه از پسابهاي تصفيه شده منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي ، مهندسين مشاور ساز آب تابستان 1382

6- VA TECH WABAG, 2002, ETP operation manual,

7-  مجموعه قوانين و مقرارت حفاظت محيط زيست ، انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست ، 1383،صفحه  909الي 910

 


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه بیست و هشتم شهریور 1387 ساعت 14:48 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت


بررسي علل گرفتگي بيولوژيكي در سيستم اسمز معکوس پتروشيمي فجر

بررسي علل گرفتگي بيولوژيكي در سيستم  اسمز معکوس پتروشيمي فجر

 مهرداد افشار،سعيد رادپور- سيد ضياءالدين جلالي

بندر امام خميني منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي فجر رواحد محيط زيست

FPCAFSHAR@YAHOO.COM

 چکيده

گرفتگي بيولوژيكي، چنانچه اجازه واقع شدن در سيستم هاي اسمز معكوس را بيابد، براي غشاهاي پليمري بسيار زيانبخش بوده و به همين دليل كنترل اين نوع گرفتگي ضروري مي باشد. اين امر مي تواند تا حدودي با حذف كردن يا حداقل ساختن شرايط مطلوب براي رشد ميكروارگانيسمها حاصل شود. با اين حال بسياري از اين شرايط، براي به حداقل رساندن پتانسيل گرفتگي بيولوژيكي تا حدود قابل قبول نمي توانند به آساني كنترل شوند.گرفتگي بيولوژيكي غشاهاي پلي آميد اسمز معكوس يكي از مشكل ترين و كم شناخته شده ترين نوع گرفتگي غشاءها مي باشد. اين تحقيق گرفتگي بيولوژيكي غشاءها و چگونگي نظارت بر پيش تصفيه و عملكرد سيستمهاي اسمز معكوس شرکت پتروشيمي فجر واقع در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي بندر ماهشهر را به منظور شناسائي منابع فعاليتهاي بيولوژيكي مورد بررسي قرار مي دهد. همچنين بعضي از رهنمودهاي عملي كه بر پايه كارهاي تجربي براي طراحي عمليات و تثبيت سيستم هاي اسمزمعكوس ارائه شده اند را به منظور حداقل سازي يا حذف مشكلات گرفتگي بيولوژيكي مطرح مي كند. در اين تحقيق همچنين نوع ميکرو اورگانيزم ها، ميزان آن، و نقاطي که امکان رشد و نمو آنها وجود دارد شناسايي و مورد تجزيه وتحليل قرار گرفته است. هدف اصلي در اين تحقيق بررسي علل گرفتگي بيولوژيكي غشاء هاي اسمز معکوس و بررسي عوامل موثر در تشديد اين پديده بوده و با شناخت پارامترهاي موثر و بررسي و مطالعات لازم به نتايج قابل قبولي در جهت تداوم توليد وجلوگيري از توقف واحد توليدي هنگام شستشو غشاءها دست مي يابيم. در اين تحقيق واحد تصفيه آب شرکت پتروشيمي  فجر با توجه به بررسي و آزمونهاي انجام شده به مناطق پيش تصفيه، صافيهاي تحت فشار، صافيهاي فشنگي، خط خوراک بلوکهاي اسمز معکوس و غشاءهاي اسمز معکوس تقسيم بندي گرديد و سپس بطور اختصاصي هر قسمت مورد بررسي، آزمايش، تجزيه و تحليل قرار گرفت.

 واژه‌هاي كليدي: اسمز معکوس ، گرفتگي بيولوژيكي ، پتروشيمي  فجر ، ميکرو اورگانيزم

 1-مقدمه

اسمزمعکوس  يا به طور اختصارR.O، يک تکنولوژي است که تقريبا در هرصنعتي که احتياج به تفکيک مواد حل شده از حلال باشد (معمولاً حلال آب است) عموميت پيدا کرده است و متداولترين مورد استفاده اسمزمعکوس، در تهيه آب خالص است. در صنعت، جهت تهيه آب بدون املاح  و تصفيه فاضلاب بهداشتي استفاده زيادي از پديده اسمز معکوس مي شود. اسمز معکوس، يکي از روشهاي اساسي تصفيه آب است که درساخت نيمه هاديها، تجهيزات پزشکي و صنايع دارويي مورد استفاده قرار مي گيرد.]1 [امروزه مشکل کنترل بيولوژيکي در غشاءهاي پلي آميدي يکي از بزرگترين و در عين حال کم شناخته ترين نوع گرفتگي در سيستمهاي اسمز معکوس مي باشد. بدليل طبيعت پيچيده مکانيزم رشد ميکرواورگانيزمها و آثار زيانبخش گرفتگي بيولوژيكي بر عملکرد غشاءهاي پلي آميدي در سيستم اسمز معکوس که اغلب مخرب و برگشت ناپذير مي باشد، تدارک برنامه نظارتي و پايش ميکروبي به همراه طراحي مناسب اين سيستمها به منظور شناسائي منابع فعاليتهاي بيولوژيکي قبل از تبديل آن به يک مشکل حاد حائز اهميت مي باشد. اين امر مي تواند تا حدودي با حذف کردن يا حداقل ساختن شرايط مطلوب براي رشد ميکرواورگانيزمها حاصل شود. با اين حال بسياري از اين شرايط براي حداقل رساندن پتانسيل گرفتگي بيولوژيكي تا حدود قابل قبول نمي توانند به آساني کنترل شوند. بنابراين پتانسيل گرفتگي بيولوژيکي يک مشکل واقعي و هميشگي سيستم غشايي اسمز معکوس است که مي بايست از زماني که طراحي يک سيستم اسمز معکوس آغاز مي شود، مد نظر گرفته شود و در طراحي تمهيدات لازم جهت کاهش اين مشکل مد نظر گرفته شود. نشانه هاي اصلي فعاليت هاي بيولوژيکي قابل ملاحظه بايد تاحد امکان هرچه سريعتر از طريق يک برنامه نظارتي جامع بر روي همه جنبه هاي عملکرد واحد شناسايي شود.]2 [

1-1- شركت پتروشيمي فجر

به منظور استفاده بهينه از امكانات زيربنايي و كاهش سرمايه گذاري و حفاظت از محيط زيست، طرح ايجاد مجتمع يوتيليتي به صورت متمركز براي كل منطقه ويژه اقتصادي بندر امام خميني تصويب و پس از تأسيس شركت پتروشيمي فجر در سال 1377 توسط اين شركت آغاز گرديد. اين طرح عظيم 500 ميليون دلاري كه اولين تجربه يوتيليتي در كشور بوده است، شامل احداث نيروگاه گازي و مجموعه توليد بخار، تصفيه خانه آب، واحد تفكيك هوا، واحد تصفيه پساب و شبكه توزيع و جمع آوري در كل منطقه مي باشد. خوراك اين مجموعه شامل آب خام و گاز طبيعي است كه از رودخانه كارون (تصفيه خانه کوت امير) و خط لوله سراسري گاز تامين مي­گردد. شركت سهامي پتروشيمي فجر در زميني به مساحت 55 هكتار بنا شده و به عنوان قلب منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي مطرح است. تامين هوا، آب، بخار و نيتروژن واحدهاي پتروشيمي و برق كل منطقه ويژه به عهده اين شركت مي­باشد. كل سرمايه گذاري اين شركت، مبلغ 310 ميليون دلار و 768 ميليارد ريال است. ارزش توليدات سالانه پتروشيمي فجر مبلغ 1 هزار و 150 ميليارد ريال است و محصولات آن در تامين سرويس­هاي جانبي مورد نياز واحدهاي فرآيندي طرح­ هاي مستقر در منطقه ويژه اقتصادي پتروشيمي كاربرد دارند. خوراك آن نيز حدود 7 هزار مترمكعب در ساعت آب خام و 7 ميليون مترمكعب در روزگاز طبيعي است.

1-2- تصفيه خانه آب  

تصفيه خانه آب مجتمع پتروشيمي فجر ، جهت تامين آب صنعتي مورد نياز واحدهاي توليدي- فرآيندي منطقه و همچنين آب مورد نياز واحد توليد بخار مجتمع احداث گرديده است. واحد تصفيه آب شرکت پتروشيمي فجر در شمال غربي مجتمع در زميني به مساحت 12 هكتار بخش اعظم مساحت كل مجتمع پتروشيمي فجر را به خود اختصاص داده است. اين واحد به منظور تامين آب مورد نياز واحدهاي فرآيندي از جمله آب مورد نياز سيستمهاي خنك كننده بويلرها و مبدل­ها، آب بدون املاح (آب DM) جهت توليد بخار در واحد نيروگاه، آب آشاميدني، آب سرويس و آب آتش نشاني مورد نياز كل منطقه احداث گرديده است.

اين تصفيه خانه از هفت بخش اصلي تشكيل شده است:

1) واحد پيش تصفيه

2) واحد اسمز معكوس (R.O)

3) واحد توليد آب DM (آب بدون املاح)

4) واحد تصفيه آب كندانس

5) واحد تهيه آب آشاميدني

6) واحد آب آتش نشاني

7) برج خنك كننده و سيستم بلودان

ساختمان اداري و اتاق كنترل، ساختمان تهيه مواد شيميايي و... از ديگر بخشهاي جانبي اين واحد ميباشند.

2- روشها و مواد

اطلاعات مورد نياز جهت انجام اين پژوهش با مراجعه به مراکز مختلف دانشگاهي و تحقيقاتي طي مدت نه ماه بطور پيوسته (نه ماهه اول سال 1385) و در طول انجام مراحل آزمايشگاهي بطور پراکنده جمع آوري گرديد. آزمايش هاي باکتريولوژيک بدليل حساسيت مقدم بر ساير آزمايشها انجام شده است. جهت انجام آزمونهاي ميکروبي و ديگر آزمونهاي مورد نياز بصورت غير روتين نمونه به آزمايشگاه ارسال گرديد. جهت انجام آزمونهاي روتين 1000 ميلي ليتر و جهت انجام آزمونهاي ميکروبي 500  ميلي ليتر نمونه آب به آزمايشگاه ارسال گرديد. لازم به توضيح است که روشهاي اندازه گيري برابر روشهاي  استاندارد موسسه آمريکايي استانداردها و روشها ، روشهاي استاندارد براي آزمايشهاي آب و فاضلاب و كتابچه راهنماي دستگاه (كاتالوگ دستگاه) مي باشد.]3[

3-نتايج

کدورت در واقع جزء خواص ظاهري آب محسوب مي شود، اما مي تواند ناشي از مواد معلق و مواد کلوئيدي و در برگيرنده انواع باکتريها، ويروسها و عوامل انگلي باشد. کدورت يکي از عوامل موثر در گندزدايي مي باشد. نتايج بدست آمده نشان داد که بيشترين کدورت در بهمن، اسفند و ارديبهشت است و تقريباً در تابستان(تير، مردادو شهريور) کمترين مقدار خود را دارد. هر چقدر کدورت آب بيشتر باشد حذف ميکروارگانيزمها بوسيله لخته سازي بهتر صورت گرفته و زلال سازي سير مطلوبي را  طي مي کند که به تبع آن بار آلودگي نيز به طور چشمگيري کاهش مي يابد. در مورد مکانيسم عمل لازم است ويژگي ها و رفتار باکتريها تشريح شود. اساساً باکتريها داراي ويژگي هاي مخصوص به خود هستند. سطح خارجي آنها از مواد شيميايي متنوع و نامتجانسي که برخي آبدوست (قطبي) و برخي ديگر دافع آب (غير قطبي) است، تشکيل شده است. لذا خاصيت رطوبت پذيري انواع باکتري ها يکسان نمي باشد. بر اساس نتايج حاصل از آزمايش ها، هر چه کدورت آب بيشتر باشد درصد حذف باکتري ها نيز بيشتر مي شود و در آزمايش هاي  مبنايي آب خام به خوبي اين مسئله ثابت شده است که هر چه تعداد ذرات زيادتر باشند تعداد دفعات برخورد و تصادم بين ذرات نيز افزايش يافته و عمل لخته سازي ذرات بهتر صورت مي گيرد. با توجه به توضيح فوق و توجه به اين نکته که در تابستان کمترين کدورت در آب خام دريافتي و جود دارد و از سوي ديگر در دماي بالاي هوا در تابستان فعاليت باکتريها افزايش مي يابد  و حذف باکتري در واحد پيش تصفيه کمتر مي شود . لذا انجام تدابيرنظارتي دقيق درفصل تابستان در پايش سيستم با هدف کنترل مشکل گرفتگي بيولوژيکي مورد نياز مي باشد. 

قدرت اسيدي هر محيط آبي توسط pH بيان مي شود و نبايد فراموش کرد که هر آناليزي بدون معلوم کردن pH کامل نخواهد بود و نيز pH به دما بستگي دارد. در آزمايشهاي انجام شده ميزان  pHتقريباً ثابت و حدود 1/8 ~ 4/8 مي باشد. pH آب چون مي تواند در نوع واکنش مادهُ ضد عفوني کننده اثر بگذارد، از اين رو عملکرد آن در از بين بردن باکتريها موثر است. مثلاً  موثرترين شکل کلر براي ميکرب کشي، شکل اسيد هيپو کلرو است که محيط مناسب براي آن در pH  هاي کمتر از 7 خواهد بود. pH   آب مستقيما در ميزان يونيزه شدن اسيد هيپو کلرو دخيل خواهد بود. pH هاي پايين، بهترين وضعيت اسيدي را دارند. در pH  حدود 5 مقدار بسيار کمي يونيزاسيون صورت مي گيرد. در  pH حدود5/7 تقريبا مقادير مساوي اسيد هيپوکلرو  و يون هيپوکلريت وجود دارد. چون نسبت اسيد هيپو کلرو به يون هيپوکلريت به pH بستگي دارد، بنابراين pH بر عمل ضد عفوني کلر اثر مي گذارد. اسيد هيپوکلرو در pH پايين، اندکي تجزيه مي شود که بيشتر کلر باقيمانده به صورت HOCL است در صورتي که در pH بالاتر به طور کامل تجزيه مي گردد که ֿ OC1 بيشتر کلر باقيمانده آب است. بيشتر اسيد هيپوکلرو در pH  (5/8-6) تجزيه مي شود و حرارت، اثر کمي در توزيع HOCL در pH هاي مختلف دارد. بررسي نتايج آب خام بيانگر اين موضوع است که کلر بصورت پيوسته به آب خام تزريق مي گردد و در طراحي سيستم و دستورالعملهاي بهره برداري ميزان کلر 3 ميلي گرم بر ليتر توصيه شده است.]4[ در حالي که در اکثر تحقيقاتي كه صورت گرفته است نشان داده شده که  استفاده از بايو سايدها و بخصوص کلر اگرچه ممکن است در بهره برداري و راهبري سيستم مفيد واقع شود اما از سوي ديگر ممکن است که مشکل بايو فولينگ را تشديد کند زيرا ميکرواورگانيزم ها در مقادير پايين بايوسايد اغلب پلي ساکارريد تراوش مي کنند که اين پلي ساکاريدها باعث تشکيل بايو فيلم و محافظت از خودشان مي شوند. در بخش آب خام با توجه به تزريق پيوسته کلر اين توجيه قابل پذيرش است که كلر به هنگام تزريق در ورودي مخزن آب خام با تركيبات شبيه به هيوميک واكنش كرده و آنها را به مواد غذايي قابل هضم بيولوژيكي ( يعني تركيبات آلي قابل جذب با AOC ) تبديل مي كند كه براي باكتري ها قابل دسترسي مي باشد و به تكثير آنها در قسمت كلر زدايي شده واحد اسمز معکوس(هدر اصلي خوراك بلوك ها) كمك مي كند. از طرفي پاره شدن ديواره سلول باکتريها باعث آزاد شدن پلي ساکاريد  مي گردد که همانند صمغ عمل کرده و باعث گرفتگي مي شود.] 5[ دراين تحقيق متاسفانه بدليل عدم امکان تست AOC در منطقه اين آزمون انجام نگرديد و تنها به نتايج بدست آمده در تحقيقات انجام شده در ساير کشورها استناد گرديد. بررسي نتايج نشان داد كه در 11 ماه از سال، ميزان حداقل كلر به صفر رسيده و اين در حالي است كه در تمامي ماههاي سال ميزان ميانگين كلر در pH هاي قليايي 2/8 به بالا است كه درصد پايين اثر انتشار HOCl را نشان مي دهد. همانطور كه در قبل هم اشاره شد بدليل دخالت pH در توزيع ميزان HOCL و ClO - ، اين فاكتور در گند زدايي كلر تاثير گذار مي باشد و در جايي كه به دليل كنترل خوردگي pH  بالا مي باشد اهميت بيشتري دارد چرا كه براي تامين شرايط تاثير مناسب كلر در اينpH  مي بايست ميزان كلر تزريقي را افزايش داد. استفاده از هيپوكلريتها، pH  آب را به سرعت افزايش مي دهد. [5]

در مرحله بعد نتايج آب تصفيه شده در بخش پيش تصفيه مورد ارزيابي قرار گرفته شد و پارامترهاي شيميايي با شاخص حجمي لجن SDI)) بعنوان شاخص گرفتگي مقايسه گرديد  و نتايج جدول 1 بدست آمد.

جدول 1-  بررسي رابطه بين شاخص حجمي لجن و پارامترهاي شيميايي

مقدار درصد  لجن

ته نشين شده

سختي کل

(ppm)

قابليت هدايت الکتريکي

(µs/cm)

 

43/24

41/251

1336

ميانگين

30

324

1698

حداکثر

10

210

1102

حداقل

16/4

53/24

78/129

انحراف معيار

0318/0

119/0

093/0

ضريب همبستگي خطي SDI با پارامترهاي شيميايي

بررسي نتايج رابطه بين شاخص حجمي لجن و سختي کل، قابليت هدايت الکتريکي و درصد لجن ته نشين شده در زلال ساز ها  با توجه به ضريب همبستگي پايين نشان مي دهد که رابطه اي بين پارامترهاي ذکر شده با يکديگر وجود ندارد و يا اينکه بدليل انجام آزمونهاي فوق در مقياس واقعي و عدم امکان ثابت نگه داشتن پارمترهاي ديگر و متغير کردن يک پارامتر يافتن رابطه منطقي مابين پارامترهاي مذکور امکان پذير نمي باشد. همچنين  در بخش بعدي بررسي وضعيت صافي هاي شني تحت فشار نشان داد که ايجاد جريان نا آرام در فيلتر باعث ايجاد جريانهاي گردابي در صافي مي شود و در نتيجه باعث کاناليزه شدن صافي شده که اين پديده مي تواند باعث افزايش کدورت و افزايش اندازه ذرات خروجي از صافي گردد. افزايش اندازه ذرات و افزايش کدورت آب خروجي از صافي مي تواند همچون سپري براي ميکرواورگانيزمها در برابر گندزدايي قرار گيرد. در بخش مبدلهاي حرارتي شواهد نشانگر اين موضوع بود که از خروجي مبدلهاي حرارتي تا ورودي صافي هاي فشنگي بدليل عدم رنگ آميزي مناسب و ايجاد خوردگي و احتمال رشد باکتريهاي آهن( که باعث توليد اکسيد آهن شده و بصورت نامحلول مي باشد و به سرعت باعث گرفتگي صافيهاي فشنگي و غشاءهاي  اسمز معکوس مي شود) وجود دارد. اين باکتريها زير پوشش اکسيد آهن در جداره مخازن يا لوله ها فعاليت مي نمايند. باکتريها در زير اين پوشش، ابتدا اسيدهائي که قادر به حل آهن مي باشند را دفع نموده آنگاه آهن را اکسيد  مي نمايد. با گذشت زمان اين باکتريها در جداره هاي کربن استيل يا فولاد ضد زنگ خوردگي شديد بوجود مي آورند. همچنين نتيجه شمارش ذرات معلق بعد از صافي فشنگي و مقايسه آن با نتيجه قبل از صافي منطقي به نظرنرسيد، چراکه تعداد ذرات بعد از صافي افزايش مي يابد و راندمان صافي کاهش مي يابد. با فرض بر اينکه صافيها درست کار نمي کنند يا اشکالي در سيستم جايگاه وجود داشته و قسمتي از آب بدون عبور از صافي وارد مدار مي شود هم نمي تواند ذرات خروجي از ورودي بيشتر باشد. دومين فرضيه، آزاد شدن پرز از صافيها مي باشد که با توجه به ابعاد پرزها که بالاي 30 ميکرون مي باشند و اين ذرات بين 1 تا15 ميکرون مي باشد اين فرضيه نيز مردود به نظر مي رسد. جهت حصول اطمينان از صحت آزمايش تمام مراحل نمونه گيري و آزمون مجدد با دقت بيشتري انجام گرفت ولي مجدداً همان نتايج تکرار گرديد. تنها فرضيه ممکن که نياز به بررسي بيشتري دارد احتمال گسستگي لايه بيولوژيکي تشکيل شده بر روي سطح صافي و عبور اين ذرات از نقاطي که آب بندي نشده و يا بدليل پاره گي صافي از نقاط لبه تيز سيستم جايگاه  از صافي عبور مي کنند. ضمن اينکه احتمال تبديل صافي فشنگي به يک صافي بيولوژيکي نيز وجود دارد. در بخش ورودي به سيستم اسمز معكوس مشخص گرديد افزايش اندازه ذرات در ورودي اولين بلوک مي باشد، که اين مسئله با توجه به آزمونهاي ميکروبي انجام شده و مشاهدات چشمي از لاين هدر اصلي خوراک بلوکهاي اسمز معکوس بيانگر رشد لايه بيولوژيکي در لاين اصلي خوراک بلوکهاي اسمز معکوس و کنده شدن ذرات در طول مسير مي باشد. كنده شدن ذرات باعث تجمع در المنت هاي اسمز معكوس و تشديد گرفتگي بيولوژيكي در درون بلوكها مي شود.

در مرحله بعد با استفاده از برنامه نرمالاسيون اسمز معكوس برروي سه بلوك كه که بطور تصادفي انتخاب شده است بررسي انجام و نتايج جدول 2 بدست آمد

 

جدول 2- نتايج نرمالاسيون 3 بلوک C)- (A - B

مقدار فشار

ورودي نرمال شده

مقداردفع نمک

نرمال شده

مقدار فلو

نرمال شده

PΔ مرحله دوم

PΔ مرحله اول

 

افزايشي↑

کاهشي ↓

کاهشي ↓↓

افزايشي↑

افزايشي↑↑

بلوکA

افزايشي↑

کاهشي ↓

کاهشي ↓↓

افزايشي↑

افزايشي↑↑

بلوکB

افزايشي↑

کاهشي ↓

کاهشي ↓↓

افزايشي↑

افزايشي↑↑

بلوکC

نتايج بيانگر کاهش آشکار و عمده جريان آب محصول مي باشد که اين امر ناشي از اثر تجمع لايه بيولوژيکي که مانع نفوذ مي شود، مي باشد. منابع ديگر نيز کاهش جريان را نشانه گرفتگي بيولوژيکي گزارشکرده اند.]6[ نتايج جدول2 بيانگر افزايش اختلاف فشار در مرحله اول و دوم  مي باشد که البته سير صعودي در مرحله اول بسيار شديدتر از مرحله دوم است. که اين نيز از نشانه هاي گرفتگي بيولوژيكي در بلوکهاي اسمز معكوس مي باشد. افزايش تدريجي مقاومت اصطکاکي جريان آب مماس بر سطح غشاء، موجب افزايش اختلاف فشار آب خوراک و دوريز مي شود. در مرحله بعد يک المنت غشاء به قسمت سرويس غشايي شرکت NALCO ارسال گرديد و نتايج مهمي بدست آمد. نتايج نشان مي داد که سطح غشاء با يک رسوب ژلاتيني قهوه اي نرم گرفته شده است که بيشتر آن بر روي دهنه ورودي بوده است و اين لايه رسوب به آساني با خراشيدن سطح غشاء قابل حذف بود. دانسيته رسوب بيولوژيکي mg/cm2 49/0 برآورد شد. ترکيب لايه رسوب بيشتر آلي بوده و مقدار کمي مواد غير آلي مثل سولفور، سيليکا، آهن و فسفر نيز موجود بود. نتايج همچنين بيانگر آن بود که نرخ فلاکس پرميت غشاء بزرگتر از مقدار طراحي ودفع نمک آن کمي پايينتر از مقدار طراحي آمده. (5/98%) اين نتايج نشان داد

1: گرفتگي بيولوژيكي (بايو فولينگ ) و رشد ميکروبي يکي از فاکتور هاي اصلي مي باشد که مستقيماً در کاهش فلاکس و افزايش عبور نمک تاثير گذار است

2: آزمونهاي شستشو نشانگر آن بود که روشهاي شستشو فعلي جوابگو حذف اين لايه بيولوژيکي نيست.

3: نتايج ميکروبيولوژيکي تعداد باکتري بالايي رانشان مي داد که بيانگر بايو فولينگ غشاء بود. آناليز مادون قرمز بيانگر حضور پروتئين ها و کربو هيدراتها بودند.

4: چنانچه بايو فيلم در دانسيته (ضخامت) اجازه يابد تا افزايش يابد آنگاه حذف آن از روي سطح غشاء بدليل طبيعت آن مشکل خواهد بود همچنين شاهد کاهش اثر بخشي شستشو شيميايي در بايو فيلم هاي بالغ خواهيم بود.

4-نتيجه گيري 

4-1- علل گرفتگي

در بخش آب خام با توجه به تزريق پيوسته کلر اين توجيه قابل پذيرش است که كلر به هنگام تزريق در مدخل آب خام با تركيبات شبيه به هيوميک واكنش كرده و آنها را به مواد غذايي قابل هضم بيولوژيكي ( يعني تركيبات آلي قابل جذب با AOC ) تبديل مي كند كه براي باكتري ها قابل دسترسي مي باشد و به تكثير آنها در قسمت كلر زدايي شده واحد اسمز معکوس كمك مي كند. از طرفي پاره شدن ديواره سلول باکتريها باعث آزاد شدن پلي ساکاريد مي گردد که همانند صمغ عمل کرده و باعث گرفتگي مي شود. پس از آن مي توان به عدم برنامه شستشوي معكوس مناسب براي صافي هاي شني ثقلي اشاره كرد در اين صافي ها بدليل عدم شستشو به موقع احتمال تبديل صافي شني به بايو راكتور بسيار زياد مي باشد. در بخش پيش تصفيه سيستم اسمز معكوس عدم كارآيي فيلترهاي شني تحت فشار و كاناليزه شدن بستر فيلتر از عوامل مهم بدليل افزايش كدورت و عدم گندزدايي مناسب مي باشد. بررسي ها نشان داد كه لاين هدر اصلي خوراك بلوكهاي اسمز معكوس شديداً دچار گرفتگي بيولوژيكي گرديده و با توجه به مدت زمان محدود جهت از سرويس خارج كردن واحد و عدم سرعت لازم در زمان شستشو و فلاشينگ (flushing) تمامي روش هاي شستشو مناسب نبوده و لايه بايو فيلم در جاي خود باقي مي ماند و به مرور باعث تشديد گرفتگي بيولوژيكي در بالا دست كه همان المنتهاي اسمز معكوس مي باشد، خواهد شد.  بررسي نتايج بيانگر متفاوت بودن ميزان گرفتگي بر روي سطح غشاء بوده است و المنتهاي ابتدايي در ظروف تحت فشار  بيشترين تخريب را دارند و از ابتدا به انتها سير تخريبي کاهش مي يابد.

4-2- روش کنترل گرفتگي بيولوژيكي

مؤثرترين كنترل بيولوژيكي وقتي حاصل مي شود كه از كلوني شدن يا تكثير يا خته اي نمونه هاي ميكروبيولوژيكي در سيستم غشاء‌ ممانعت به عمل آيد . يك سيستم غشاء‌ شامل همه اجزاء واحد از ورودي آب خام تا تانك ذخيره سازي محصول اسمز معکوس را شامل مي شود. رشد فراوان (مؤثر و پربار) مي تواند به صورت هر نوع افزايش نسبي در غلظت اجزاء آلي داراي قابليت ادامه حيات (زنده ماندني ) با اهميت درجه يك يا بيشتر در طول يك دوره 24 ساعته يا كمتر بيان شود. اين نکته حائز اهميت است كه به محض اينكه رشد شروع شود نرخ افزايش غلظت با زمان به صورت لگاريتمي تغيير مي كند. كنترل بيولوژيكي تقريباً هميشه با اجزاء سيستم ضد عفوني مؤثر مترادف مي باشد. تأثير ضد عفوني به پارامترهاي زير بستگي دارد :

نوع و ميزان فعاليت بيولوژيكي در سيستم ، نوع ضد عفوني كننده مورد استفاده ( يعني كلر ، دي اكسيد كلر ، ازن ، UV و غيره ) ، غلضت ضد عفوني كننده، مقدار ضد عفوني كننده ، زمان تماس ضد عفوني كننده با آب ،PH  آب تصفيه شده (با ضد عفوني كننده شيميايي) ، غلظت تركيبات آلي در آب، غلظت تركيبات غير آلي از قبيل سولفيد هيدروژن و سولفيد آهن و ديگر تركيبات قابل اكسيد شدن در آب

بسته به اينكه گرفتگي بيولوژيكي در سيستم بروز كرده باشد يا فقط پتانسيل تبديل به يك مشكل را داشته باشد يك ضد عفوني كننده از قبيل بيواستات Biostat ( يعني ممانعت كننده از رشد ) يا بايوسايد Biocide ( يعني كشنده رشد ) مي تواند مؤثر باشد. به عنوان يك بايوسايد ( كشنده بيولوژيكي) ماده ضد عفوني كننده معمولاً اغلب اوقات و با غلظت هايي بيش از غلظت شرايط بيواستاتيك Bioastatic مورد استفاده قرار مي گيرد .

استفاده از تغذيه ناگهاني و متناوب از كلر ، مخصوصاً در مدخل خوراك ، لوله ها، فيلتر ها و تانك ها در سيستم هايي كه پتانسيل براي گرفتگي بيولوژيكي در حد معقولي بالا است، تقريباً اجتناب ناپذير است. فراواني و غلظت تغذيه ناگهاني ممكن است از يك سيستم به سيستم ديگر و بسته به شرايط آب و ديگر پارامترهاي مخصوص محل، تغيير كند. به هر حال در بسياري از موارد در جايي كه ضد عفوني مؤثر مورد نياز است، كلر ( يا به صورت گاز و يا به شكل هيپوكلريت) نمي تواند مورد استفاده قرار گيرد. اغلب غشاهاي پليمري موجود در بازار به دليل قدرت فوق العاده اكسيد كنندگي كلر بر ساختار سطح غشاء نسبت به آن حساسيت دارند . علاوه بر اين غشاهاي حلزوني مركب از لايه هاي نازك نيز به تركيبات كلرينه شده( كلر دار شده ) خاص كه ممكن است در آب تصفيه شده تشكيل شوند حساسيت دارند. اين امر پيش تصفيه بيشتر را كه شامل فيلتراسيون به وسيله كربن فعال شده  يا افزايش سديم بي سولفيت اضافي در نقطه كلر زدائي (50-60 ppm) در بعضي موارد (برخلاف 5-10 ppm  نمونه براي جداسازي كلر ) مي باشد الزامي مي سازد. علاوبر اين، تئوري قادر به تشريح علت گرفتگي بيولوژيكي شديد رخ داده در بسياري از واحدها ي آب كه در آنها آب كمتر از 2ppm از اسيد هاي  هيوميک را دارد، نمي باشد. در واقع در واحدهايي كه كلرزني ناگهاني بطور مرتب انجام مي گيرد، مانند واحدهايي كه در آنها كلر زني پيوسته انجام مي گيرد گرفتگي بيولوژيكي نيز هرگز مشاهده نشده است. واقعيت اين است كه كلوني هاي باكتريايي قبل از ورود كلر ( كلر تزريقي) به آب تازه رشد كرده و مواد  هيوميک را تجزيه مي كنند. هچنين تحقيقات نشان داده است كه تركيبات اسيد هيوميک مخصوصاً در حالتي كه با ميزان بالا  50-60  ppmدر آب خام وجود دارند فقط وقتي با پلي الكتروليت ها واكنش مي دهند ، باعث گرفتگي بيولوژيكي مي شوند. [7]

5- پيشنهادات          

به منظور حفظ يا حداقل سازي هر نوع پتانسيل گرفتگي بيولوژيكي عمده در سيستم اسمز معکوس پتروشيمي فجر، پيشنهادات علمي زير توصيه مي شود:

از نظر ميکروبيولوژي آبگير هاي مناطق جنوبي کارون داراي آلودگي هاي بيشتر از حد مجاز استاندارد هاي بين المللي است. [8] بنابراين پيشنهاد مي گردد در ايستگاه کوت امير و ايستگاههاي مرغزار و سربندر جهت کنترل بيولوژيکي کلر زني به صورت دوره اي اجرا گردد و هنگام لايروبي کانال انتقال باهماهنگي شرکت پتروشيمي فجر ميزان تزريق کلر بالاتر از حد تزريق صورت پذيرد. همچنين براي حفاظت کيفي از رودخانه کارون، کنترل پسابهاي صنعتي ، کشاورزي و شهري به اشکال مختلف از جمله تاسيس و استقرار سيستم هاي تصفيه فاضلاب  و بازيافت آب براي پسابهاي صنعتي و شهري، افزايش راندمان آبياري و همچنين بکار گيري روشهاي پيشرفته آبياري به منظور کاهش آب برگشتي حاوي آلاينده هاي کشاورزي و دفع آن بخش از پسابهاي بسيار شور کشاورزي به مکان مناسب ديگر نظير حوضچه هاي تبخيري بطور جدي نياز مي باشد

در ماه هاي گرم و زمان شكوفه دهي جلبك ها ، سيستمهاي خوراك ( آب خام و آب پيش تصفيه شده) ماده ضد عفوني كننده را بالاتر از حد (بصورت ناپيوسته) تزريق شود‌.

از ايزوله کردن تانکهاي ذخيره سازي جداً خوداري شود. آب راکد شرايط رشد ميکرواورگانيزمها را تشديد مي کند.

در زمان انجام تعميرات بر روي صافي هاي شني ثقلي، صافي هاي فشنگي و يا صافي هاي تحت فشار DMF تدابير بيولوژيکي در نظر گرفته شود.

در حين شستشوي معكوس فيلتر هاي DMF، آنهارا بصورت دوره اي تا حد mg/lit 100  كلر زني کرده تا يك شوك بيواستاتيكي براي جلوگيري از كلونيزه شدن مهيا شود.

از نگهداري هريک از صافيهاي ثقلي، DMF و صافي فشنگي در حالت آماده به سرويس خوداري شود و در صورت نياز به اين کار آن را با    mg/lit 100 كلر رها كرده و تا زمان آمادگي براي سرويس آن را خشك نكرده.

اجراي نصب تايمر زماني شستشوي معکوس برروي سيستم صافي هاي شني ثقلي

تمهيدات اضطراري براي جدا سازي لاين خوراک بلوکهاي اسمز معکوس  به صورت كنار – گذر كه مي بايست قبل از اينكه شروع به تأثير گذاري بر روي ساير اجزاء نمايد و سيستم دچار گرفتگي بيولوژيكي شود را طراحي و در سيستم گنجانيد. به هر حال در چنين مواردي روش ارجح از كار انداختن كل واحد تا زمان رفع مشكل مي باشد، اما ممكن است بدليل عدم امکان توقف توليد گاهي اوقات انجام چنين كاري عملي يا ممكن نباشد.

به منظور نظارت كنترل شده فعاليت هاي بيولوژيكي از کوپنهاي بيولوژيکي استفاده شود.

هرگز بيشتر از چند ساعت سيستم پيش تصفيه واحد را بدون ضد عفوني صحيح ، در خلال پريودهاي از توقف واحد به حال خود رها نكرده زيرا  هيچ چيزي بدتر از آب راكد ته نشين شده در لوله ها و صافي ها بدون ضد عفوني مناسب و پيوسته   براي تشديد رشد بيولوژيکي نمي باشد .

استفاده از پليمر هاي غير يوني  و يا آنيوني در سيستم آبگيري لجن

صافي هاي فشنگي را بجز در مواردي كه واقعاً نياز باشد ( آن هم فقط به صورت موقتي ) تميز و مورد  استفاده قرار نگيرد. همواره آنها را با صافي  نو ساخته شده از موادي كه از لحاظ بيولوژيكي فساد ناپذيرند از قبيل پروپيلن ( و نه مواد سلولزي ) جايگزين گردد .

دستگاه ORP (يا پتانسيومترهاي اكسيداسيون – احياء) براي بازرسي ها پس مانده كلر و بي سولفيت سديم بطور دوره اي کاليبره گردد.

وقتي كه سيستم از كار انداخته مي شود دستگاه هاي اسمز معکوس را بدون ضد عفوني كردن غشاء  بيش از 24 ساعت رها نکرده و غشاها را با محلولي از حد اقل 2%  بي سولفيت سديم 18% گليسيرين نگهداري کرده. مرتباً براي تعيين غلظت تشكيل دهنده ها و نيز pH ، محلول بهداشتي كننده را نمونه برداري و بررسي کرده و در صورت نياز آن را با محلول تازه عوض شود.

مرتباً همه مواد شيميايي و مجاري تزريق مواد شيميايي را براي آلودگي بيولوژيكي‌ بررسي شوند. نصب دستگاه uv قبل از محل تزريق ضد رسوب و سديم بي سولفيت مي تواند از احتمال آلودگي از طريق تزريق مواد شيميايي جلوگيري کند.

هر وقت كه يك صافي تحت فشار، يك صافي فشنگي  يا هر قسمت ديگري از سيستم باز است، براي يافتن آثار لايه بيولوژيكي، توده جلبك ها ، بوي لجن گرفتگي و غيره، مورد بازرسي قرار گيرد.

 مي توان با استفاده از سديم بي سولفيت يا متا بي سولفيت به ميزانppm 500-1000 به مدت 30 دقيقه بصورت ناگهاني و فاصله زماني هر تزريق ناگهاني ، 24 ساعت شوك بيولوژيكي به سيستم وارد كرد . متا بي سولفيت بر روي باکتريهاي هوازي موثر است.[ 9]

استفاده از بايوسايدهاي موثر غير اکسيد کننده و سازگار با غشاءهاي پلي آميد و تزريق بصورت پيوسته. [9]

جداکردن سيستم تصفيه آب آشاميدن از آب اسمز معکوس جهت امكان تزريق بايوسايد.

نصب بافل جهت جلوگيري از کاناليزه شدن صافي هاي شني تحت فشار  با هدف ايجاد جريان آرام  و جلوگيري از كاناليزه شدن آب

 

تشكر و قدرداني

در پايان از رهنمود ها و زحمات استاد ارجمندم جناب پرفسور مدائني و دوست گرامي جناب دكتر قاسم پناه صميمانه تشكر و قدرداني مي نمايم.

 

منابع:

1) Byrene, W, 2002, Reverse osmosis a practical guide for industrial users.

2) Winters, H., 1987, Control of organic fouling at Two Sea Water reverse osmosis plant, Desalination, 79, 319-325

3) APHA, AWWA, WEF.1998.Standard method for the examination of water and wastewater -20th Edition

4) VA TECH WABAG, 2002, WTP operation manual, G 01~05.

5) نفری، م. 1382 ، بررسی ضد عفونی آبهای آشامیدنی بهداشتی و صنعتی. انتشارات سر سبز

6) Vrouwenvelder, J.S, 2002, Diagnosis of fouling problems of NF and RO membrane installations by a quick scan, Desalination 153, 121-124

7) Winters, H., 1987, Control of organic fouling at Two Sea Water reverse osmosis plant, Desalination, 79, 319-325

8) مرعشی ، ش، 1383 ،بررسی عوامل باکتریایی و انگلی در آبگیرهای آب شرب مناطق جنوبی کارون (بازه شهرستان اهواز). پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و تحقیقات اهواز.

9) توزی، ف ،1380 ، سیمنار تخصصی آب ، شرکت BETZ- DEARBORN ، کشور ایتالیا

 


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه بیست و هشتم شهریور 1387 ساعت 14:39 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت


مديريت پسماند هاي بيمارستاني در بيمارستان صنايع پتروشيمي بندر ماهشهر

مديريت پسماند هاي بيمارستاني در بيمارستان صنايع پتروشيمي بندر ماهشهر

مهرداد افشار : كارشناس ارشد محيط زيست پتروشيمي فجر

Fpcafshar@yahoo.com

 لادن آقايي  كارشناس محيط زيست پتروشيمي فجر

Ladan.shariat@yahoo.com

چكيده

روش مطالعه در اين پروژه توصيفی- مقطعی می باشد. بدين صورت که ابتدا پرسشنامه بررسی وضعيت جمع آوری، نگهداری و دفع زباله در بيمارستان تهيه و سپس با مراجعه حضوری به بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت در بندر ماهشهر و بازديد از بخشها و جايگاه موقت زباله، نسبت به تکميل اين پرسشنامه اقدام گرديد. لازم به توضيح است که پرسشنامه مذکور در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران تدوين شده بود. اين پرسشنامه حاوی سؤالاتی نظير: تعداد بخشها و تخت های بيمارستانی و تعداد افرادی که در امر جمع آوری و حمل زباله فعاليت می کنند و غيره می باشد. سؤالات ديگری در زمينه ميزان زباله های توليدی بر حسب کيلوگرم در روز و وضعيت جمع آوری، نگهداری و دفع زباله های بيمارستانی بود. در مورد توزين انواع زباله ها در بيمارستان صنايع پتروشيمی با همکاری مديريت محترم بيمارستان، نسبت به توزين زباله های در اين بيمارستان با استفاده از وسيلۀ باسکول اقدام و در پرسشنامه ثبت گرديد. سپس نتايج اين پروژه که از اطلاعات موجود در پرسشنامه استخراج گرديده مورد برسي قرار گرفته است و با کارهای مشابه مقایسه گردید

 کلمات کليدي:

بيمارستان ، پسماند بيمارستان ، دستگاه ميكرويو ، صنايع پتروشيمي .

1- مقدمه

  زائدات بيمارستانها ويژگيهای خاصی نسبت به ساير مواد زائد اماکن و مؤسسات شهری دارد.زباله های بيمارستانی به علت اهميت بهداشتی، از نظر نوع و نحوۀ جمع آوری به دو قسمت مهم تقسيم می شوند: قسمت اول شامل مواد زائد حاصل از اتاقهای عمل و مراکز پاتولوژی و ديگر اماکني است که به نحوی با بيماران، داروها و آزمايشگاههای طبی و غيره سروکار دارند، در اين قسمت مشخصاً زباله های آلودۀ بيمارستانی مورد نظر است که در طبقه بندی مواد سمی و خطرناک به حساب می آيند. قسمت دوم زباله های معمولی(شبه خانگی) هستند که اگر با زباله های بيمارستانی مخلوط نشوند، مسأله خاصی ندارند و می توانند به وسيلۀ شبکۀ عمومی دفع زباله های شهری دفع شوند‌‌[1]. زباله های مربوط به بيمارستان بايد با کمال دقت و به طور ويژه ای در کيسه های پلاستيکی مطمئن بسته بندی شود و در زباله دان های سر بسته ای که پس از تخليه حتماً ضد عفونی می شوند، جمع آوری گردند. براساس قانون و طبق تصميمات متخذه در مجامع بين المللی، همۀ بيمارستانها موظفند با استفاده از دستگاههای زباله سوز يا وسايل ديگری که مورد تأييد مقامات بهداشتی محل باشد، نسبت به امحاء زبالۀ خويش اقدام کنند. بنابراين، زباله های بيمارستانی بايد با توجه خاص جمع آوری شوند و تا هنگام سوزاندن با اطمينان خاطر و دور از هرگونه پراکندگی و انتشار در محيط و آلودگی حفظ و حراست گردند تا قسمت هايی از آن که قابل احتراق باشند، در دستگاههای زباله سوز بيمارستانی سوزانده شوند و بقيه براساس نظر مقامات بهداشتی کشور به نحو مناسب به خارج از بيمارستان حمل و با ملاحظات ويژه معدوم گردند[2].

در طی سالهای اخير مسئله عفونت بيمارستانی و آلودگی کارکنان مراکز درمانی به باکتريها، ويروسها، قارچها و همچنين خطرات ناشی از ويروس هپاتيتB وHIV يکی از مسايل عمده مورد توجه سازمانهای بين المللی به ويژه سازمان بهداشت جهانی قرار گرفته است. بسياری از اين آلودگی ها اگر به درستی شناخته شوند قابل پيشگيری است زيرا بررسی های دقيق علمی نشان داده است که قسمت اعظم اين عفونتهای ايجاد شده به علت بی دقتی و سهل انگاری در نگهداری، حمل و نقل و نوع مواد زائد بوجودآمده است. از آنجائی که هيچ آزمايشی در دسترس نيست تا بتوان زباله عفونی راتشخيص داد، مراکز و سازمان های مسئول، زباله را زمانی عفونی تلقی می کنند که مظنون به داشتن پاتوژنها در حدی باشد که باعث ايجاد بيماری شود. مرکز پيشگيری و کنترل بيماری(CDC) پنج نوع زباله بيمارستانی راعفونی تلقی می کند: زباله های ميکروبيولوژيک، پاتولوژيک، لاشۀ حيوانات آلوده، خون و اشياء نوک تيز. سازمان حفاظت از محيط زيست آمریکا(EPA) علاوه بر پنج نوع زباله فوق، زباله حاصل از جداسازی بيمار مبتلا به امراض مسری را نيز عفونی در نظر می گيرد.

بر حسب تعريف  CDCحدود 6% زباله های بيمارستانی، عفونی محسوب می شوند.ولی براساس ساير تعاریف 45% آنها عفونی هستند[3].

طبق تحقيقات بعمل آمده از دانشگاه ويرجينيا در آمريکا، مشخص گرديد که اگرچه تعداد ميکروبهای موجود در زباله های شهری بيشتر از بيمارستانی است اما در داخل زباله های بيمارستانی انواع زيادتری از باکتريها و ويروسهای خطرناک يافت می شود.

از مخاطرات ديگر زباله های بيمارستانی، وجود اشيای نوک تيز و برنده مثل: تيغ های جراحی و سرنگ های تزريقی است که از لحاظ ايمنی شغلی و بهداشت حرفه ای کارگران مسئول جمع آوری مواد زائد بيمارستانی و نيز ساير کارکنان درمانی بيمارستان بسيار مهم است. بنابراين مواد زائد بيمارستانی درصورتی که با شيوه های صحيح علمی جمع آوری، حمل و دفع نگردند، برای افراد شاغل در امر اجتماع نيز بسيار مخاطره آميز خواهد بود، به طوری که انجام يک بررسی جامع در زمينه وضعيت توليد، جمع آوری و حمل و نقل زباله در سطح کليه بيمارستانهای کشور ضروری به نظر می رسد[4].

يکی از مهمترین اصل برنامه ريزی و مديريت زباله در بيمارستان ها، برآورد نرخ توليد، حجم و چگالی زباله توليدی می باشد. برآورد مقدار زباله توليدی و ساير پارامترهای زباله به طراحان بيمارستانها، مسئولين زيربط مراکز درمانی و دست اندرکاران خدمات شهری اين امکان را می دهد که بر مبنای اطلاعات و آمار موجود بتوانند خط مشی کلی، وسائل و تجهيزات مورد نياز، نيروی انسانی و هزينه های مربوطه را برآورد و برنامه ريزی نمايند. لذا اين پروژه با هدف روشن شدن وضعيت بهداشتی هر يک از مراحل جمع آوری، نگهداری و دفع پسماندهای پزشکی و همچنين تخمين ميزان وزن و حجم زباله توليدی در بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت صورت گرفت.

2- كليات

زباله های بیمارستانی شامل موادی هستند که با توجه به نوع کار و وظیفه در هر بخش بیمارستانی، متفاوت می‌باشند. مثلاً زباله بخش عفونی یا اطاق عمل، با مواد زاید آزمایشگاه یا بخش رادیولوژی، تفاوت محسوسی دارد و طبق یک بررسی، زباله بخش‌های مختلف بیمارستان‌ها به هفت گروه تقسیم می‌شوند:

2-1- زباله های معمولی بیمارستان

عموماً شامل زباله های مربوط به بسته بندی مواد و دیگر زباله های پرسنل شاغل در بیمارستان و خوابگاه های آن‌هاست.

2-2 ـزباله های پاتولوژیکی:

شامل بافت‌ها، ارگان‌ها، قسمت‌های مختلف بدن، پنبه های آغشته به خون و چرک و مواد دفعی بدن همچون نمونه های مدفوع و ادرار و غیره جزو این گروه از مواد زاید، محسوب می‌شوند.

2-3 ـ مواد زاید رادیواکتیو:

شامل جامدات، مایعات و گازها بوده و در برخی از بخش‌ها و آزمایشگاه های بیمارستان‌ها وجود دارند که جمع آوری و دفع آن‌ها دارای خصوصیات ویژه ای است.

2-4 ـ مواد زاید شیمیایی:

شامل جامدات، مایعات و گازهای زاید می‌باشد که به وفور در بیمارستان‌ها وجود دارد، در بخش‌های تشخیص و آزمایشگاه ها ماحصل نظافت و ضدعفونی بیمارستان، وسایل و ابزار تنظیف و ضدعفونی به انضمام داروها و وسایل دور ریختنی اطاق عمل بخش دیگری از این فضولات را تشکیل می‌دهند. مواد زاید شیمیایی ممکن است خطرناک باشند. فضولات شیمیایی خطرناک در سه بخش زیر، طبقه بندی می‌شوند:

2-4-1-فضولات سمی

 این فضولات با PH کمتر از 2 (به شکل اسیدی) و بالاتر از 12 (به حالت قلیایی) در زباله های بیمارستانی وجود دارند. بخشی از داروهای اضافی و یا فاسد شده، جزو اینگونه فضولات به حساب می‌آیند

2-4-2-مواد قابل احتراق

 شامل ترکیبات جامد، مایع و گازی شکل

2-4-3-مواد واکنش دهنده و موثر:

 در سایر فضولات که تا حدودی در زباله های بیمارستانی، قابل تشخیص هستند.

از فضولات شیمیایی بی‌خطر می‌توان قندها، اسیدهای آمینه و برخی از نمک‌های آلی و معدنی را نام برد. اسیدهای آمینه و نمک‌های شیمیایی نظیر نمک‌های سدیم، منیزیم، کلسیم، اسید لاکتیک، انواع اکسیدها، کربنات‌ها، سولفات‌ها و فسفات‌ها قسمتی از مواد زاید شیمیایی هستند.

2-4-4 ـ مواد زاید عفونی:

این مواد، شامل جِرم‌های پاتوژن در غلظت‌های مختلف هستند که می‌توانند به سادگی منجربه بیماری شوند. منشاء آن‌ها ممکن است پس‌مانده های آزمایشگاهی، جراحی و اتوپسی بیماران عفونی باشد. وسایل آغشته به جرم‌های عفونی در بیمارستان، شامل دستکش، وسایل جراحی، روپوش، لباس‌های بلند جراحی، ملحفه و غیره است. این زباله ها تقریباً 10% کل زباله های بیمارستانی را تشکیل می‌دهند. از وسایل جراحی سرنگ‌ها، اره های جراحی، شیشه های شکسته، کاردهای کوچک جراحی و غیره را می‌توان در یک دسته بندی خاص منظور کرد.

2-4-5 ـ مواد زاید دارویی:

شامل داروهای پس مانده، محصولات جانبی درمان و داروهای فاسد شده یا مواد شیمیایی هستند که تا حدود زیادی در زباله های بیمارستانی وجود دارد.

 

3- مواد و روشها:

روش مطالعه در اين پروژه توصيفی- مقطعی می باشد. بدين صورت که ابتدا پرسشنامه بررسی وضعيت جمع آوری، نگهداری و دفع زباله در بيمارستان تهيه و سپس با مراجعه حضوری به بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت و بازديد از بخشها و جايگاه موقت زباله، نسبت به تکميل اين پرسشنامه اقدام گرديد. لازم به توضيح است که پرسشنامه مذکور در دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران تدوين شده بود. اين پرسشنامه حاوی سؤالاتی نظير: تعداد بخشها و تخت های بيمارستانی و تعداد افرادی که در امر جمع آوری و حمل زباله فعاليت می کنند و غيره می باشد. سؤالات ديگری در زمينه ميزان زباله های توليدی بر حسب کيلوگرم در روز و وضعيت جمع آوری، نگهداری و دفع زباله های بيمارستانی بود. در مورد توزين انواع زباله ها در بيمارستان صنايع پتروشيمی با همکاری مديريت محترم بيمارستان، نسبت به توزين زباله های در اين بيمارستان با استفاده از وسيلۀ باسکول ترازو در محل جایگاه موقت اقدام و در پرسشنامه ثبت گرديد.

4- نتايج:

هر بخش بيمارستان، زباله ها را به سه قسمت معمولی، عفونی، تيز و برنده تفکيک می کند و تحويل مسؤل حمل زباله داده می شود. زباله های عفونی در ظرفهای مخصوص آبی رنگ با در زرد رنگ و کيسه مشکی نسوز(که از کارخانهMETEKA  فرستاده شده است) حمل شده و با ظرف در دستگاه ميکروويو قرار می گيرند و پس از ضد عفونی شدن، کيسه ها بر چسب خورده و در کنار زباله های معمولی قرار داده می شوند

 زباله های عفونی که در ظرفهای مخصوص ریخته شده اند توسط یک گاری چرخدار از بخشهای مختلف جمع آوری شده وبه محل دستگاه میکروویو برده می شود. مسئول دستگاه بار دیگر زباله های عفونی را چک کرده تا سوزن و یا اشیاء تیز و برنده درون زباله ها نباشد. زیرا دستگاه نسبت به فلز حساس است. سپس زباله ها در سطلها ریخته و با ظرف درون دستگاه قرار می دهد. درون دستگاه به زباله 2 لیتر آب و 20 سی سی محلول خوشبو کننده افزوده می شود و در مدت 40 دقیقه با حرارت 100 درجه سانتی گراد زباله ها ضد عفونی می گردد. سپس زباله ها برچسب خورده و به جایگاه موقت منتقل می شوند.  زباله های معمولی در ظرفهای چرخدار جمع آوری و به جایگاه موقت منتقل می شود. در جایگاه موقت زباله های عفونی و معمولی بصورت مخلوط هستند . زیرا زباله های عفونی پس از بیرون آیرون آوردن از دستگاه مانند زباله های معمولی می باشند.

در اين بيمارستان به جهت رعايت بهداشت محيط زيست از دستگاه زباله سوز بدليل آلودگی هوا استفاده نمی شود و دستگاه ميکروويو  ساخت شرکت METEKA اتریش جايگزين آن شده است که با ظرفيت 60 ليترکار می کند.

لازم به توضيح است که زباله های عفونی درمانگاه شهرک بعثت نيز به بيمارستان منتقل می شود و مانند زباله های عفونی بيمارستان با آنان برخورد می گردد. در این درمانگاه تفکیک زباله به سه صورت عفونی، معمولی و تیز وبرنده انجام می شود. در بخش دندان پزشکی ، دندانهای کشیده شده به همراه زباله های عفونی به بیمارستان منتقل می شود . در بخش دندان پزشکی  مقدار جیوه باقی مانده از پر کردن دندانهای بیماران در ظرفهای کوچکی به نام ظرف ثبوت نگهداری و به مجتمع پتروشیمی بندر امام ارسال تا در کوره زباله سوز سوزانده شود.

جايگاه موقت در بيمارستان صنايع پتروشيمی  برابر استانداردبا ابعاد 3×4 و تا سقف کاشی کاری، دارای کولر، نورگير، پنجره، کف شور و آب گرم و سرد می باشد. میزان حشرات در جایگاه موقت کم و شیرابه نیز به مقدار کم مشاهده گردید.

مدت زمان مانده شده زباله در جايگاه موقت بر طبق دستورالعمل، در روزهای گرم حداکثر24ساعت  و روزهای سرد حداکثر 48 ساعت می باشد.

فاصله جايگاه موقت تا اولين بخش بيمارستان حدود 200 متر است که اين مقدار با استانداردهای بهداشتی مطابقت دارد.

ميانگين ميزان زبالۀ شبه خانگی بر حسب kg/day ، 360 و ميانگين زباله های عفونی 27 کيلوگرم در روز می باشد.

لازم به توضيح است که در اين بيمارستان از طريق افزايش ولتاژ برق خانگی، اشعۀ X توليد کرده و در بخش راديولوژی مورد استفاده قرار می گيرد، بنابراين زبالۀ راديواکتيو توليد نمی شود.

بنا به اظهار مسئولين بيمارستان، در بخش انبار دارويی، داروهای تاريخ مصرف گذشته طی 10سال گذشته جمع آوری شده و حدود 6ماه قبل با حضور مسئولين بيمارستان، سوزانده شده اند  و خاکستر حاصل دفن شده است.

در اين بيمارستان بدليل مخلوط شدن زباله های پاتولوژيک با زباله های عفونی، متأسفانه آمار دقيقی در دست نيست. جنين و اعضاء بزرگ قطع شدۀ بدن(دست،پا و...) تحويل همراه بيمار داده می شود تا دفن گردد و اعضاء کوچک همراه زباله های عفونی دفع می شود و بنا به اظهار مسئولین بیمارستان در مورد تفکیک زباله آموزش دیده اند و اما گواهی نامه ای در این خصوص صادر نگردیده است.

زباله ها  در محلی که توسط شهرداری شهر چمران مشخص شده (کیلومتر 15 جاده شهرک بعثت و مجتمع های پتروشیمی ) تخلیه می شود. زباله های تیز و برنده بخشها، را  در SAFETY BOX قرار می دهند، که با زباله های عفونی جمع آوری می شوند. مسئول دستگاه میکروویو  زباله هاي عفوني را در درون ظرف های مخصوص دستگاه که پر از آب شده قرار می دهد. ( تا از تشکیل گاز کلر جلو گیری شود ) پس از خارج کردن زباله ها از دستگاه  زباله ها برچسب خورده و به جایگاه موقت منتقل می شوند. زباله های تیز و برنده متاسفانه در نهایت همانند دیگر زباله ها دفع می شود

نتايج اين پروژه که از اطلاعات موجود در پرسشنامه استخراج گرديده، در جداول 4،3،2،1 موجود است.

 جدول 1- اطلاعات عمومی بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت

تعداد بخشهای بستری

تعداد بخشهای

پلی کلينيکی

نوع درجه بندی

بيمارستان

تعداد تخت های

فعال

تعداد افراد فعال

در امر زباله

6

8

1

120

3

 جدول 2- ميانگين ميزان زباله توليدی بر حسب kg/day بيمارستان صنايع پتروشيمی

ميانگين ميزان زباله توليدی بر حسب

Kg/day

ميانگين ميزان زباله توليدی به ازای هر تخت بر حسب

Kg/day

388

233/3

 جدول 3- ميانگين ميزان انواع زباله توليدی بر حسب kg/day در بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت

ميانگين ميزان زباله های شبه خانگی بر حسب

Kg/day

360

ميانگين ميزان زباله های عفونی بر حسب

Kg/day

27

ميانگين زباله های دارويی و شيميايی بر حسب

Kg/day

در حد ناچيز

توليد می شود

ميانگين ميزان زباله های راديواکتيو بر حسب

Kg/day

-

ميانگين ميزان زباله های پاتولوژيک بر حسب

Kg/day

-

ميانگين ميزان زباله های تيز و برنده و سرنگ ها

بر حسب kg/day

6/1

ميانگين ميزان زباله کل توليدی بر حسب

Kg/day

388

ميانگين ميزان زباله توليدی به ازای هر تخت

بر حسب kg/day

233/3

 جدول4- اطلاعات کلی در مورد وضعيت جمع آوری،نگهداری ودفع زباله های بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت

 

بيمارستان صنايع پتروشيمی

تفکيک زباله در بخشها

هر بخش زباله را به سه قسمت معمولی،عفونی،تيز

و برنده تفکيک می کند

تناوب جمع آوری زباله ازبخشها

دو نوبت(اول صبح برای زباله عصر و شب و ظهر برای

زباله صبح)

جايگاه موقت

دارد

ساختمان جايگاه موقت

به ابعاد 3×4 و تا سقف کاشی کاری

امکانات جايگاه موقت

دارای کولر،نورگير،پنجره،کف شورو آب سرد و گرم

مدت زمان مانده زباله در جايگاه موقت

روزهای سرد حداکثر 48 ساعت و

روزهای گرم حداکثر 24 ساعت

ميزان وجود حشرات و آلودگی و بوی تعفن

کم

فاصله محل جايگاه موقت تا اولين بخش

200 متر

روش حمل و نقل زباله از جايگاه موقت به محل دفع نهايی

بصورت مخلوط

نوع ماشين زباله کش

وانت سرباز

دستگاه زباله سوز

غير فعال

دستگاه موجود امحاء زباله

دستگاه ميکروويو ساخت شرکت METEKA

علت اصلی نبود دستگاه زباله سوز

رعايت بهداشت محيط زيست و جلوگيری از آلودگی هوا

آموزش پرسنل بيمارستان در رابطه با زباله

آموزش دیده اند ( بدون ارائه گواهی نامه)

روش دفع نهايی زباله

 تخیه در کیلومتر 15 جاده شهرک بعثت و مجتمع های پتروشیمی

 

5- بحث و نتيجه گيری:

يافته های اين پروژه که در بيمارستان صنايع پتروشيمی شهرک بعثت صورت گرفت، نشان می دهد که این بیمارستان در سال 1378 در 14 هکتار در ورودی شهرک بعثت با هدف تامین نیازهای درمانی پرسنل و خانواده های کارکنان مجتمع های پتروشیمی منطقه با ظرفیت200 تخت ثابت  تأسیس ، و در حال حاضر 120 تخت فعال دارد . تخصصهای موجود در این بیمارستان عبارتند از : داخلی ، جراحی ، زنان و زایمان ، کودکان ، ارتوپدی ، روانپزشکی ، ارولوژی ، چشم پزشکی ، گوش و حلق و بینی ، ICU ، CCU ساخته شد. اين بيمارستان درجه 1 و دارای 6 بخش بستری و 8 بخش پلی کلينيکی و خدماتی می باشد. همچنين 3 نفر در امر زباله فعاليت دارند. 1 نفر زباله ها را از بخشها جمع آوری می کند، 1 نفر مسئول دستگاه میکروویو و یک نفر هم حمل زباله ها را به محل دفع نهایی به عهده دارد . بیمارستان صنایع پتروشیمی دارای ایزو I.M.S می باشد.  یافته های این تحقیق بیانگر تولید زباله 233/3 در این بیمارستان بوده درحالی که کمیت این مواد در تهران در محدوده 5/0-71/2 ودر جهان 9-2 کیلو گرم در روز به ازای هر تخت گزارش شده است[5]. درحالی که طبق استاندارد EPA و WHOمواد زائد بیمارستانی باید در محل معدوم گردند و دفع آن با مواد زائد شهری ممنوع و دفن آنها نیز دارای شرایط خاص است متاسفانه انجام جداسازی و سترون کردن در این بیمارستان بخوبی انجام ولی کار دفن بهداشتی انجام نمی گیرد[6]. دفع پسماندهاي بيمارستاني نيازمند مديريت صحيح و رعايت اصول بهداشتي و مهندسي مي باشد در حالي كه درايران 58/4% موارد از اين پسماندها در زمين دفن شده30/64% سوزانده و 18/2 % نيز به صورت تلنبار در مي آيند كه هيچ كدام از اين روشها به دليل دارا بودن عواقب سوء زيست محيطي و بهداشتي مورد تاييد مجامع علمي و بين المللي نمي باشد. [7]

6- پيشنهادات:

1-  حمل مواد عفوني سترون شده به محل دفن توسط خودرو سرپوشيده انجام شود و زباله هاي بيمارستاني بجاي دفع ، دفن گردد تا امكان دسترسي افراد سودجو به زباله هاي بيمارستاني به حداقل خود برسد.

2-از مخلوط کردن زباله های معمولی با زباله های عفونی جلو گیری شود.

3-اجراي دوره هاي آموزشي جهت كاركناني كه به نحوي با جمع آوري ، حمل و دفن زباله ارتباط دارند.

مواد زائد بیمارستانی شامل مواد عفونی , بیماری زا, سمی و خطرناک است. انسان به عنوان محور اساسی جامعه در معرض مخاطرات حاصل از دفع غیر اصولی و بهداشتی این گروه از مواد قرار دارد. لذا مسئولین امور بهداشتی ما باید به دانش روز مدیریت مواد زائد بیمارستانی مجهز باشند.

اميد است كه در آينده نزديك مديريت پسماند در كليه بيمارستانهاي كشور به نحو ايده آل اجرا گردد.

 

7- مراجع

1-بقايي محمدي، داود ، قلي زاده ، شهناز ، اصول مديريت مواد زائد جامد مراكز درماني و آزمايشگاهي ، انتشارات شهر آب پاييز 1379

2-عمراني ، قاسمعلي، مواد زائد جامد. انتشارات علمي دانشگاه آزاد اسلامي ، جلد دوم زمستان 1374

3- اصل سليماني ، حسين ، افهمي ، شيرين، يشگيري و كنترل عفونت هاي بيمارستاني، موسسه فرهنگي انتشاراتي تيمور زاده، نشر طبيب 1379.

4-عمويي، عبدالايمان، عمراني، قاسمعلي، بررسي وضعيت جمع آوري ، نگهداري حمل و نقل مواد زايد جامد بيمارستاني در بيمارستانهاي استان خوزستان ، مجموعه مقالات ششمين همايش كشوري بهداشت محيط، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني مازندران – 30 مهر لغايت 2 آبان 1382

5-نوری سپهر, محمد ضرورت مدیریت پسماندهای بیمارستانی و نقش مشارکت مردمی , دومین همایش مدیریت پسماند -1384

6-سایت سازمان بهداشت جهانی WWW.WHO.COM

7-عسگری,علیرضا, دهقانی فرد عماد,درویشی, رضا,خلیلی ,فاطمه, مديريت پسماندهاي بيمارستاني, اولین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست, 1385


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه بیست و هشتم شهریور 1387 ساعت 14:26 موضوع محیطزیست وخاک | لینک ثابت


چه آبی برای آشامیدن استفاده کنیم ؟

امروزه مصرف آب هاي داخل بطري رواج بسياري پيدا كرده است. برخي از مردم معتقدند آب هايي كه داراي مواد معدني غني مي باشند براي انسان مفيد هستند. اساسا سه نوع آب بطري وجود دارد:
1- آب معدني طبيعي: اين نوع آب بايد از يك منبع زيرزميني و محفوظ از هرگونه آلودگي بوده و توسط مقامات مسئول ثبت شده باشد. استاندارد هاي مختَلف ميكروب شناسي را دارا باشد و به طور مداوم تست شود، هيچ گونه عمل ديگري به جز تصفيه با دي اكسيد كربن يا تصفيه عادي روي آن انجام نشود و در همان منبع آب مربوطه داخل بطري ريخته شود. به علاوه اين آب بايد داراي تركيبات خاص شيميايي باشد. آب هاي معدني طبيعي در مقايسه با انواع ديگر آب هاي بطري داراي بهترين كيفيت هستند.

2- آب چشمه: از يك منبع زيرزميني مشخص مي آيد. اين آب نيز بايد در همان محل، داخل بطري ريخته شده و با استانداردهاي شيميايي و ميكروب شناسي سازگار باشد تنها عملي كه مي تواند روي اين آب انجام شود تصفيه با دي اكسيد كربن يا تصفيه عادي است، لزومي ندارد آب چشمه تركيبات شيميايي خاص داشته باشد و يا قبل از اين كه وارد بازار شود توسط مقامات مسئول شناسايي و ثبت شود.
3- آب آشاميدني: به هر آبي كه داخل بطري ريخته شده باشد گفته مي شود. ممكن است از هر منبع آبي باشد و چه بسا اين منبع، زيرزميني هم نباشد، حتي مي تواند از آب هاي معمول لوله كشي بوده و يا از منبع اصلي توسط تانكر به كارخانه پر كننده بطري فرستاده شود. ممكن است روي اين آب اعمالي از قبيل تغيير تركيبات شيميايي يا كاهش تعداد ميكروب ها را انجام دهند؛ حتي برخي از كارخانه ها به منظور اين كه طعم اين آب شبيه آب چشمه معدني شود نمك معدني به آن اضافه مي كنند.
- مصرف دائمي آب معدني مضر است
با وجود املاح معدني در آب هاي معدني كارشناسان مصرف دائمي اين نوع آب را مناسب نمي دانند.
در برخي موارد به ويژه براي افرادي كه در نواحي كليه، مثانه و مجاري گوناگون بدن مستعد سنگ سازي هستند مصرف دائمي آب معدني توصيه نمي شود زيرا سنگ سازي بدن به دليل غلظت املاح، تسريع مي شود.
همچنين بايد توجه داشت كه در آب لوله كشي هم برخي املاح وجود دارد كه ميزان آن كمتر است براي مثال در هر ليتر آب لوله كشي حدود دو ميلي ليتر فلورايد وجود دارد و چنانچه بخواهيد فلورايد بيشتري مصرف كنيد مي توانيد آن را از طريق مصرف نمك، برخي از محصولات لبني و مواد ديگر تامين كنيد.
اما مشكل اينجاست كه برخي افراد تصور مي كنند مصرف دائمي آب معدني بهتر است در صورتي كه ميزان دقيق املاح موجود در اين گونه آب ها مشخص نيست و ممكن است سود جويي هايي رخ دهد.
كارشناسان مصرف آب معدني را در برخي شرايط به ويژه در هنگامي كه از كيفيت آب مطمئن نيستيد و در سفر توصيه مي كنند.
- مصرف آب معدني و پوسيدگي دندان كودكان
دانشمندان هشدار دادند كه مصرف آب معدني باعث پوسيدگي دندان كودكان مي شود. كم بودن عنصر فلورايد در آب هايي كه در بطري هاي بسته بندي شده عرضه مي شود در مقايسه با آب لوله كشي زمينه ساز پوسيدگي دندان در كودكان است.
طي تحقيقاتي، ميزان دريافت فلورايد در كودكاني كه آب هاي بسته بندي شده مي خوردند 26 تا 48 درصد كمتر از ميزان اين عنصر در مصرف كنندگان آب هاي لوله كشي است. فلورايد از پوسيدگي دندان ها پييشگيري مي كند. مصرف آب هاي حاوي فلورايد يا آب لوله كشي و آموزش مسواك زدن صحيح به كودكان در حفظ سلامت دندان هاي كودكان تاثير چشمگيري دارد.

كدام يك را ترجيح مي دهيد بنوشيد؟ آب معدني يا آب شرب بهداشتي لوله كشي شده؟ استفاده از آب معدني به خاطر كلاس گذاشتن رواج يافته يا واقعاً سلامتي را به ارمغان مي آورد؟
در حال حاضر سفره هاي مجالس، ميزهاي كنفرانس و همايشها با بطريهاي آب معدني تزئين مي شود. همچنين خريد و فروش روزانه صدها هزار بطري آب معدني در كنار ساير نوشيدنيهاي رنگارنگ گازدار و... براساس ضرورت و يك نياز و خواست منطقي صورت مي گيرد يا استفاده از آب معدني دراثر يك جريان تجمل گرا وارد زندگي ما شده است؟ بديهي است كه سالم و مفيد بودن آب اصلي ترين فاكتور قابل بررسي است، اما مقرون به صرفه و قابل دسترس بودن آن نيز از اهميت ويژه اي برخوردار است.

طبق آمارهاي ارايه شده سالانه بيش از 100 ميليون بطري آب بسته بندي در كشور ما توليد و چيزي در همين حدود هم وارد مي شود.
اكثر مصرف كنندگان اين گونه آبها در كشور ما تصور مي كنند مصرف آب بسته بندي بهتر است، در حالي كه ميزان دقيق املاح موجود در آنها اغلب مشخص نيست و نمي توان با اطمينان نسبت به مصرف دايمي آن مبادرت كرد.در آب لوله كشي املاحي وجود دارد كه ميزان آن نسبت به آب بسته بندي بيشتر است،

انجمنهاي تغذيه كشورهاي جهان نيز معتقدند آب معدني داراي املاح فراواني است و استانداردهاي خاصي دارد كه در هر كشور متفاوت است و در صورت رعايت نكردن اين استانداردها توسط شركتهاي توليد كننده، نمي توان از سلامت آن اطمينان پيدا كرد.
فوايد آب معدني
براساس آنچه تاكنون در علم پزشكي به اثبات رسيده آب معدني موجب كاركرد صحيح دستگاه گوارش مي شود.ريگها و شنهاي مجاري ادراري را در خود حل مي كند و از تشكيل مجدد آنها جلوگيري مي كند براثر آشاميدن اين نوع آب، خون ميزان قابل توجهي از اسيد اوريك خود را از دست مي دهد و در نتيجه تغذيه در شرايط بهتر انجام مي شود.
ضمن آن كه نوشيدن آب معدني اسيديته ادرار را به حالت طبيعي رسانده و سبب ازدياد ادرار و دفع مواد زايد كليه ها مي شود.
آب معدني قادر به تميز كردن سطح مجاري هاضمه است و ديواره مخاط آن را نيرو مي بخشد. نوشيدن اين آب علاوه بر تقويت انقباضات روده اي، شيره مترشحه گوارشي را افزايش داده و اشتها را زياد مي كند.
آشاميدن آب معدني غلظت صفرا را كاسته و سنگهاي صفراوي را از مجاري آن به سوي روده رهنمون مي كند و حالات احتقان كبدي را از بين مي برد.
آب معدني همچنين حاوي ميزان فراواني "آمين" است كه تأثير بسزايي در توليد گلبول قرمز و درمان انواع كم خونيها دارد.
استفاده مستمر اين آب براي افرادي كه به علت زندگي در ارتفاعات تعداد گلبولهاي قرمز خونشان تقليل يافته، بسيار مفيد است
اين آبها به دليل داشتن مواد معدني همچون كلسيم، كربن، سديم، منيزيم و كلروفور بسياري از نيازهاي معدني بدن را تأمين كرده و مي تواند به عنوان يك منبع غذايي مهم به شمار آيد.
وي با بيان اين كه يكي از خواص مهم آبهاي معدني تنظيم فشار خون است، تصريح مي كند: مصرف آبهاي معدني تا حدودي در افزايش وزن و تنظيم متابوليسم بدن افراد تأثيرگذار است.
اين متخصص تغذيه به برخي از مشكلات احتمالي كه در پي مصرف آبهاي معدني كنترل نشده به وجود مي آيد، اشاره مي كند و مي گويد: چنانچه مقدار نيترات موجود در آبهاي معدني براساس استانداردهاي مربوطه تنظيم نباشد، مي تواند منجر به بيماري سرطان شود كه البته در كشور ما با توجه به كنترل كيفي اين آبها و نصب برچسبهاي مشخص شده ميزان نيترات روي بطري، چنين مشكلي به وجود نخواهد آمد.

فواید آب سخت

آب سخت برای انسان مضر نیست بلکه مفید است و معمولاً شکستگی استخوانهای آنهایی که آب سخت می‌آشامند زودتر بهبودی حاصل می‌کند و بیماری راشیتیست کمتر در این اشخاص دیده می‌شود.

مضرات آب سخت

آب سخت برای رختشویی و مصرف در کارخانجات مناسب نیست. آب سخت موجب از دست دادن طعم و مزه خوب چایی و قهوه می‌شود. پخته نشدن حبوبات با آب سخت ضرر رساندن به جداره دیگهای بخار و ایجاد قشر آهکی بر روی جداره دیگ خوب کف نکردن صابون و موجب افزایش مصرف صابون مزاحمت در هنگام شستن نسوج و دستها رفع سختی آب در تجارت تعداد زیادی مواد شیمیایی برای رفع سختی آب به فروش می‌رسد که دارای کربنات سدیم هستند. این مواد را قبل از ورود آب در دیگها سختی آنرا می‌گیرند و یا در دیگ بر اثر افزودن این مواد آهک و گچ را رسوب می‌دهند و دیگر این رسوب محکم به جدار دیگ نمی‌چسبد بطوری که می‌توان آنرا به آسانی پاک نمود.

سختي زدايي

برای برطرف کردن سختی موقت آب با جوشاندن آن کربنات‌های هیدروژنی محلول به کلسیم نامحلول تبدیل شده و تشکیل رسوب می‌دهند. این رسوب در مناطق دارای آب سخت درون کتری‌ها دیده‌می‌شود. سختی دایمی آب را می‌توان با کمک نرم‌کننده‌های تبادل کنندهٔ یون مانند پرموتیت برطرف کرد. آبی که در طبیعت وجود دارد تقریباً همیشه ناخالص می‌باشد. زیرا که اغلب دارای گچ، آهک، نمک طعام، ترکیبات منیزیم، آهن، اکسیژن و ازت، انیدرید کربنیک، ترکیبات آلی و غیره است و مقدار این اجسام در آبهای مختلف متفاوت است در آب اجسام دیگری مانند گل و لای و غیره هستند که معلق می‌باشند و مقداری باکتری هم در آبها یافت می‌شود.

ويژگي هاي آب سالم

1 ـ  عاري از عوامل زنده بيماري زا باشد.
2 ـ عاري از مواد شيميايي زيان آور باشد.
3 ـ بدون رنگ و بو، و طعم مطبوع داشته باشد.
4 ـ قابل استفاده براي مصارف خانگي باشد.
آبي كه يك يا دو مورد از ويژگي هاي فوق را نداشته باشد (بويژه مورد يك و دو) آن را آلوده و براي شرب غيرقابل مصرف مي دانند.

آلودگي آب

آب خالص مطابق ساختمان شيميايي آن به هيچ وجه در طبيعت وجود ندارد، ليكن انواع ناخالصي ها به صورت حل شده، معلق يا بينابيني با خود دارد كه در بخش ناخالصي هاي آب آمده است. جنبه وخيم تر، آلودگي آب ناشي از فعاليت هاي انساني است، مانند شهرنشيني و صنعتي شدن است که جای بحث دارد.

تعريف آب آلوده

آبي كه داراي عوامل بيماري زاي عفوني يا انگلي، مواد شيميايي سمي، ضايعات و فاضلاب خانگي و صنعتي باشد را آب آلوده گويند. بیشتر آلودگي آب از فعاليت هاي انساني، نشات مي گيرد.
منابع آلاينده آب عبارتند از:
الف) گندآب كه عوامل زنده بيماري زا و مواد آلي تجزيه پذير را در بردارد.
ب) مواد زائد تجاري و صنعتي در بردارنده عوامل سمي از نمك هاي فلزي يامواد شيميايي پيچيده مصنوعي.
ج) آلاينده هاي كشاورزي نظير كودها و آفت كش ها.
د) آلاينده هاي فيزيكي مانند گرما (آلودگي حرارتي) و مواد پرتوزا.
آلودگي را مي توان به عنوان يك تغيير نامطلوب در خواص فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي آب تعريف كرد كه باعث به خطر انداختن سلامت، بقاء و فعاليت هاي انسان يا ساير موجودات زنده مي شود. آلودگي از نظر پايداري نيز قابل بررسي و مطالعه است. لذا از اين ديدگاه دو نوع آلودگي وجود دارد.
آلودگي قابل انحطاط و آلودگي غيرقابل انحطاط.
آلوده كننده قابل انحطاط را مي توان تجزيه كرد، ازبين برد و يا براي برخي فعاليت ها مصرف نمود. از اين طريق حدقابل پذيرش آلودگي را مي توان طي مراحل طبيعي يا با روش هاي مهندسي (سيستم هاي تصفيه) نقصان داد. البته در صورتي كه سيستم تحت تاثير شوك ناشي از آلاينده، شكست نخورده باشد يا به عبارتي آلودگي لبريز نگردد. اين دسته خود به دو گروه تقسيم مي شوند.
قابل انحطاط تند و كند،
آلوده كننده هاي قابل انحطاط تند، نظير فاضلاب انساني وزائدات حيواني و كشاورزي، معمولا خيلي سريع قابل تجزيه اند.
آلوده كننده هاي قابل انحطاط كند مانند د.د.ت و بعضي از مواد راديواكتيو به كندي تجزيه مي شوند.
به هرحال اجزاي آن ها يا كاملا تجزيه میشوندويابه حدغيرقابل ضرر كاهش مي يابند.
آلوده كننده هاي غيرقابل انحطاط از راه هاي طبيعي تجزيه نمي شوند. نمونه چنين آلوده كننده هايي عبارتند از جيوه، سرب، تركيبات آلي هالوژنه ها، ديوكسين ها و بعضي از پلاستيك ها.
ويژگي هاي فيزيكي يا ظاهري آب

ويژگي هاي فيزيكي آب نظير بو، مزه، كدورت، درجه حرارت و رنگ آب مي تواند آب را براي مصرف كننده نامطلوب سازد.


بو و طعم
اساسي ترين مساله درمورد آب تصفيه شده عدم داشتن بو و طعم مي باشد، بوي آب قاعدتا ارتباط نزديكي با طعم آن دارد. عوامل مختلفي در ايجاد طعم و بوي آب موثر است. ازجمله اين عوامل جلبك ها، تجزيه گياهان آبزي، محصولات حاصل از كلرينه نمودن آب نظيركلروفنل ها و آب هاي راكدي كه در انتهاي سيستم توزيع ساكن مي مانند.

كدورت آب
کدورت آب پديده اي است كه ميزان زلال بودن ياشفافيت آن را مشخص مي كند و يكي از معيارهاي تعيين كيفيت ظاهري آب است. كدورت معمولا به علت وجود مواد معلق در آب ايجاد مي شود. در برنامه هاي تهيه، تامين و توزيع آب بهداشتي معيار كدورت نيز مورد توجه است، و معمولا براي كدورت هاي قابل توجه از واحد J.T.U براي سنجش استفاده مي شود و براي كدورت هاي پايين از واحد N.T.U استفاده مي گردد.

رنگ آب
آب خالص معمولا بي رنگ است. رنگ آب آلوده نشده مي تواند ناشي از مواد درحال گنديدگي زمين يا نمك هاي فلزي موجود در طبيعت (آهن و منگنز) باشد. آلاينده هاي صنعتي نيز مي توانند بوجود آورنده طيف وسيعي از رنگ هادر آب هاي پذيرنده باشند. رنگ آب معمولا با واحد هيزن كه معروف به مقياس پلاتين ـ كبالت است، بيان مي شود.

دماي آب
از آنجايي كه گوارايي آب مربوط به ميزان اكسيژن محلول درآن مي باشد، هرقدر دماي آب بالاتر باشد، ميزان حلاليت اكسيژن محلول در آن كمتر خواهد بود. لذا آب به اصطلاح گرم با دماي 20 درجه بالاتر اكسيژن كمتري در بر دارد و مورد رضايت مصرف كننده نيست، این در حالي است كه آب با دماي بين 5 تا15 درجه سانتيگراد اكسيژن محلول بيشتري در خود دارد كه گوارا و مطلوب است البته دماي پايين تر از 5 درجه نيز براي نوشيدن مطلوب نيست.
غلظت يون هيدروژن در آب با معيار PH سنجيده مي شود. اين ويژگي يكي از مهم ترين خواص فيزيكوشيميايي آب محسوب مي شود. در آب نزديك خلوص، غلظت يون هاي H  و OH- خيلي كم و تقريبا نزديك به هم هستند، چنين آبي را خنثي گويند. كه PH آن در 25 درجه سانتي گراد حدود 7 است. در شرايطي كه غلظت يون هيدروژن بيش ازيون هيدروكسيل باشد PH كمتر از 7 و آب اسيدي است، در صورتي كه غلظت يون هيدروكسيل بيش از يون هيدروژن باشد PH بيشتر از 7 و آب قليايي است.

در نهایت اشاره به این نکته بسیار مهم است که آب لوله کشی شهری . آب معدنی . آب دستگاههای آب شیرین کن وآب جوشیده هر کدام  دارای مزایا و معایبی می باشد که با توجه به سطح زندگی و فرهنگ و بینش و آگاهی مصرف کننده و عدم توجه به تبلیغات شرکتهای سودجو می تواند به انتخاب گزینه بهترین نوع آب مصرفی کمک کند و به این نکته اشاره می کنم که متاسفانه در شرایط فعلی مصرف آب به صورت یک پرستیژ در آمده به طوری که اگر از آب های بطری و دستگاههای تصفیه کننده استفاده کنیم افرادی با فرهنگ و متمدن هستیم و اگر از دستگاه و آب لوله کشی شهری استفاده کنیم شهروندی بی فرهنگ و بی تمدن....... حال این نتیجه گیری را به خواننده واگذار می کنم که چه آبی مصرف کنیم و فقط بایستی بدانیم در کجا و چه زمان از کدام آب باید استفاده کنیم .


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در چهارشنبه بیست و هفتم شهریور 1387 ساعت 16:11 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت


الگوي مصرف بهينه براي صرفه جويي در مصرف آب

الگوي مصرف بهينه براي صرفه جويي در مصرف آب به شرح زير اعلام شده است

جدول استاندارد مصرف آب آشاميدني براساس 130 ليتر براي يك نفر در روز 

استحمام 43 ليتر نظافت خانه و آبياري باغچه 5/8 ليتر
دستشويي 26 ليتر كولر و تهويه 5/4 ليتر (در مناطقی که از کولرهای آبی استفاده می شود)
لباسشويي 5/17 ليتر آشاميدني و غيره 5/4 ليتر
پخت و پز 13 ليتر ظرفشويي 13 ليتر 

جمع كل 130 ليتر در روز
رروش هايي كه در خانه،  محل كار و يا در سطح شهر مي توان اين الگو را پياده كرد،  به شرح زير پيشنهاد مي شود
• موقع مسواك زدن شيرآب تصفيه شده را باز نگذاريد.
آب پخش كن دوش حمام را با نوع جديد آن (سردوش مصرف) تعويض كنيد.
براي آب دادن به درختان، درختچه ها، بوته ها و گل ها از روش آبياري قطره اي استفاده كنيد.
براي دوش گرفتن در حمام، زمان بگيريد و آن را به كمتر از 5 دقيقه برسانيد، با اين روش ماهيانه حدود 4000 ليتر آب صرفه جويي خواهد شد.
بهتر است براي شستن سبزي ها ابتدا آنها را در ظرفي بخيسانيد و سپس آب بكشيد.
از جريان آب به منظور آب شدن يخ گوشت يا ديگر مواد غذايي منجمد استفاده نكنيد، براي آب شدن يخ مواد خوراكي منجمد، آن را در هواي آزاد قرار دهيد.
هنگام استفاده از دستشويي شير آب را به طور مداوم باز نگذاريد. چون جريان دايم آب موجب هدرروي آن مي شود.
اگر دوش حمام شما در كمتر از 20 ثانيه يك ظرف چهارليتري را بتواند پر از آب كند در آن صورت حتماً آن را با يك سردوش كاهنده مصرف عوض كنيد.
براي نظافت حياط به جاي مصرف آب، بهتر است از جارو استفاده شود.
تمام شيلنگ ها، اتصالات و شيرها را به طور مرتب كنترل كنيد تا از نشتي آب جلوگيري شود.
لوله هاي آب گرم را عايق بندي كنيد تا براي رسيدن آب گرم به شير آب، لازم نباشد آن را بي‌دليل باز بگذاريد.
ماشين هاي لباسشويي معمولاً مقدار زيادي آب مصرف مي كنند. بنابراين صبر كنيد تا مقدار لباس‌هاي كثيف به اندازه ظرفيت كامل ماشين برسد.
يك بطري پر از آب يا يك كيسه نايلوني پر از شن و كاملاً دربسته را در مخزن آب توالت فرنگي و يا فلاش تانك قرار دهيد تا مصرف آب را در هر بار كشيدن سيفون كاهش دهيد.
براي نوشيدن آب به جاي آنكه شير آب را به مدت زيادي باز بگذاريد تا خنك تر شود، بهتر است ابتدا چند قطعه يخ در ليوان قرار دهيد و سپس شيرآب را باز كنيد.
به كودكان آموزش دهيم تا با بستن به موقع شير، آب را هدر ندهند.
به جاي شستن خودرو با شيلنگ آب، از يك سطل آب هم مي توان استفاده كرد.
اكنون كه كمبود آب در شهربه طور جدی احساس مي شود لزومي به شست و شوي پياده روي مقابل مغازه و منزل نيست.
هنگام احداث ساختمان از كارگران ساختماني بخواهيد از آب تصفيه شده استفاده نكنند.
زماني كه سرگرم آب دادن باغچه و گل هاي منزل هستيد با شنيدن صداي زنگ تلفن يا زنگ در، ابتدا شير آب را ببنديد و بعد به آنها پاسخ دهيد.
تا حد امكان از آب شرب براي فضاي سبز استفاده نشود.
باغچه را در شب يا صبح زود آبياري كنيد تا از تبخير آب جلوگيري شود.
زماني كه به مسافرت مي رويد، ضروري است شير فلكه بعد از كنتور آب را ببنديد تا از وقوع هرگونه حادثه پيشگيري شود.
در مراكز آموزشي و مدارس به اطفال و دانش آموزان محدوديت منابع آب و روش هاي صرفه جويي آن را آموزش دهيم.
هرگونه اتلاف قابل توجه آب را (شكستگي لوله ها، باز بودن لوله ها، هدرروي آب در هر نقطه) به مركز (شركت آبفا منطقه) اطلاع دهيد.
تعويض واشر شير آب براي جلوگيري از چكه كردن آب، كار دشواري نيست.

درصورت امكان در شركتها ، اورگانها و ادارت و حتي منازل از شيرهاي داراي سنسور نوري استفاده شود تا در مواقع غير لازم بطور اتوماتيك جريان آب را قطع كند.

از آب کندانس شده کولرهای گازی نیز می توان جهب آبیاری فضای سبز استفاده نمود.

 در هنگام وضو گرفتن شیر آب را در مواقع غیر ضروری بسته شود.


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در یکشنبه هفدهم شهریور 1387 ساعت 17:11 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت


محيط زيست در محل كار

در پژوهشي كه ناسا انجام داده، ثابت شده است كه گياهان مي توانند تا ‌87% آلودگي هواي داخل مكان هاي بسته را از بين ببرند.

برآورد شده است كه حدود يك سوم از ساختمان هاي اداري با مشكل آلودگي هواي داخل ساختمان روبه رو هستند. از دستگاه كپي گرفته تا كف پوش روي زمين، گازهاي خطرناكي آزاد مي كنند.

در نتيجه، همچنان كه يك پژوهشگر اشاره كرده است:« وقتي هواي آلوده در فضاي بسته قرار مي گيرد و منافذ جريان هوا كاملآ بسته مي شود، همانند ساختمان هايي با تهويه مطبوع، درست مثل اين است كه از آبي كه ديگري براي حمام استفاده كرده است دوباره استفاده كنيم.»

يك راه ساده براي بهتر شدن هواي داخل ساختمان، نگهداري گياهان است.

 افزايش توجه به گياهان:

بنابر تحقيق چهار ساله اي كه در آمريكا انجام شد، كاركنان ساختمان هاي جديد كه در آنها از تهويه مطبوع استفاده مي شود، نسبت به كاركنان ساختمان هاي قديمي، 50% بيشتر دچار سرماخوردگي و عفونت هاي دستگاه تنفسي مي شوند. زيرا هوا بسته و خفه است.

بيشترين آلوده كننده هاي محيط هاي كاري عبارتند از: فرمالدئيد كه از خرده چوب، چوبكاري ديوارها، تخته سه لا، مبلمان اداري و كف پوش ها آزاد مي شود، تري كلرواتيلن كه از بعضي جوهرها، رنگ ها و روغن هاي جلا آزاد مي شود و بنزن كه از دود سيگار، گازهاي حاصل از سوختن بنزين و بعضي از پلاستيك ها و جوهرها و روغن ها آزاد مي شود.

خبر خوب: گياهان مي توانند از راه برگ ها، ريشه ها و ميكروارگانيسم هايي كه در كنار آنها زندگي مي كنند، اين گازهاي آلوده كننده را جذب كنند. آنها اين مواد را به غذاي مورد نيازشان تبديل مي كنند- همان فرايندي كه در طبيعت براي پاكيزگي هوا انجام مي شود.

كارهاي ساده اي كه مي توان انجام داد:

در اطراف ميز كارتان حتي در محوطه كارخانه، گياهان پاك كننده هوا بگذاريد.

پيشنهاد: حداقل يك گياه 1.5 متري براي هر 10 مترمربع

بعضي از گياهان مفيد عبارتند از: فيلو دندرون ها، فيتوس طلايي، عشقه و هر نوع ديوار چسب، سوسن و زبان مادر شوهر. اين گياهان، هم در كنار پنجره و هم در نور فلورسنت رشد مي كنند. اگر نور بيشتري داريد، مي توانيد از گندمي ها و گياهان گلدار مانند داوودي و آزاليا استفاده كنيد.

 نمونه هاي موفق:

يك تعميرگاه براي جذب گازهاي خروجي خودروها در اطراف كارگاه، گياه گندمي گذاشته است. مدير مؤسسه مي گويد:«اين گياهان احساس خوبي ايجاد مي كنند، زيبا هستند و مشتريان از ديدن آنها لذت مي برند. اين تآثيرات نشان مي دهند كه تعميرگاه ما با بقيه فرق دارد.»

در يك مؤسسه در زلاندنو، پس از جدا كردن بخش ها با ديوار، كارمندان بيمار و مشتريان دچار سوزش چشم شدند. وقتي مسئولان از همه روش ها نااميد شدند، گياهان را امتحان كردند. پس از چهار ماه ، هواي مؤسسه پاكيزه شد. مدير مؤسسه مي گويد:«ما به جايي رسيده ايم كه ديگر هيچ مشكلي در مورد سلامت كاركنان مان نداريم.»

 حرف آخر:

براي محل هاي كار:

آلودگي هواي داخلي براي محل كار شما گران تمام مي شود. گزارشي كه در مجله پزشكي آمريكا منتشر شده است، نشان مي دهد كه سالانه 150 ميليون روز كاري بر اثر مشكلات تنفسي و 15 ميليارد دلار هزينه هاي درماني از دست مي رود.

علاوه بر پاكيزگي هوا، گياهان فضاي مطبوعتري هم ايجاد مي كنند. چنين فضايي باعث بهبود روحيه، افزايش كارايي و بازدهي مي شود.

 


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در یکشنبه هفدهم شهریور 1387 ساعت 17:7 موضوع محیط زیست وهوا | لینک ثابت


هواي پاك ، مصرف بهينه ، انسان سالم

نسل‌كشي و انتظار پاسخگويي

هواي پاك مثل وضو داشتن است براي سجده نمودن در مقابل عظمت و نعمات الهي. به عكس، آلوده كردن محيط انسان، گناهي بزرگ است كه به اعماق مغز و چشم و قلب و خون و ريه و معده و حتي پوست - و در نهايت روح - انسان رسوخ مي‌‌كند و حيات، اين هديه الهي را تهديد مي‌نمايد. در كلامي ديگر، آلوده نمودن طبيعت نوعي خودكشي تدريجي است؛ به قتل عام مي‌ماند؛ بدتر آن كه مثل نسل‌كشي است. آلودگي، "فرزنداني سربي" به وجود مي‌آورد كه مغزشان كار نمي‌كند، آسم دارند، بچه‌دار نمي‌شوند، سرطان مي‌گيرند. حتي آلودگي در بانوان باردار، از طريق جفت، جنين را تحت تأثير قرار مي‌دهد. لذا گناه آلودگي از گناه نسل‌كشي هم بدتر است. آلودگي، تجاوز به طبيعت الهي است و زنجيره طبيعت را پاره پاره مي‌كند. آلودگي جنگل‌ها را تخريب مي‌كند، رودها را كثيف مي‌سازد، پرندگان را مي‌گريزاند و حيوانات را مي‌كشد. در عين حال، آلودگي مردم و نيروي كار را خسته و افسرده مي‌كند، بهره‌وري را كاهش مي‌دهد و ذوق ابداع، خلاقيت و نو‌آوري را كور مي‌كند.

140روز  پاك در 8 سال!

بيش از دو سوم روزهاي تهران با "وارونگي جوّي" و لذا تراكم گازهاي آلاينده روبه‌رو است. در تهران در كل هشت سال گذشته يعني قريب به 3000 روز، فقط 140 روز هواي پاك داشته‌ايم. به عبارت ديگر، 95 درصد مواقع اين 8 سال، فرصت تنفس در هواي پاك از مردم سلب شده است. بدتر آن كه، در دي ماه سال جاري، مردم تهران تنها يك روز هواي پاك را در ريه‌هاي خود استشمام كرده‌اند. آلودگي مختص تهران نيست و به سرعت به شهر‌هاي ديگر كشور در حال سرايت كردن است. سالانه قريب به 3 ميليون تن انواع آلاينده به هواي تهران تزريق مي‌شود كه سهم منابع متحرك، 90 درصد است. خودروهاي سواري،‌ وانت‌بارها، موتورسيكلت‌‌ها، تاكسي‌ها، اتوبوس‌ها و ميني‌بوس‌ها عمده‌ترين آلوده‌كنندگان متحرك هوا هستند، هرچند كارخانجات حومه تهران را نبايد ناديده گرفت. ‌

شكست بازار

آلودگي يك مسأله اقتصادي در بحث "عوامل بيروني"((Externalities  است و راه‌حل آن يك خط كلي و آشكار دارد: مديريت و نظارت مؤثر دولت در آن (بر عكس كارهاي ديگر مانند تصدي‌گري)، ضروري است. به عبارت ديگر، آلودگي از مصاديق شكست بازار است و بازار و مردم جوابگوي آن نيستند و پاسخگويي از آنها انتظار نمي‌رود. در واقع،‌ همه مردم، توليدكنندگان خودرو، كارخانجات و ... سعي خواهند كرد از هرگونه مسؤوليت در اين زمينه بگريزند و به اصطلاح، "كولي مجاني" (‌Free Rider) بگيرند. لذا حل قضيه نيازمند دو چيز است: اول، انديشه (يعني تهيه و تدوين سياست‌هاي موثر و منطقي، از جمله وضع امتيازها و جرايم) و دوم، اجراي كارآمد سياست‌هاي تعيين‌شده (يعني مديريت مؤثر و شايسته) توسط دولت.

متوليان متعدد و مقصر

در 12 سال گذشته قوانين و مقررات بسياري در خصوص آلودگي هوا در كشور تنظيم شده است. در اين مدت، نهادها و سازمان‌‌هاي مسوول مشخص شده‌اند،‌ شرح وظايف و حوزه اختيارات آنها تعيين شده است و بودجه و تسهيلات اختصاص يافته است. در حال حاضر 49 قانون، مصوبه و بخشنامه در خصوص آلودگي هوا وجود دارد. در كنار آنها، نُه مورد وظيفه بر عهده هيأت وزيران؛ هشت مورد به وزارت صنايع و مراكز زير مجموعه، نيروي انتظامي و مراجع قضايي؛ پنج وظيفه به وزارت كشور، شهرداري، وزارت نفت و سازمان حفاظت از محيط زيست؛ چهار وظيفه به متقاضيان بخش خصوصي تأسيس شركت؛ سه مورد به وزارت بهداشت و درمان؛ دو وظيفه به شركت‌هاي خودروساز، وزارت جهاد كشاورزي و واحدهاي توليدي و خدماتي و يك وظيفه به وزارت مسكن و شهر‌سازي محول شده است. با اين حال، بهبود قابل ملاحظه‌اي در آلودگي هواي مشاهده نمي‌شود. ‌به علاوه، در برنامه سوم توسعه حكم شده بود كه دولت مكلف است نسبت به كاهش آلودگي هواي شهر‌هاي بزرگ در حد استانداردهاي سازمان بهداشت جهاني اقدام نمايد (ماده 104)، ولي اين اهداف هيچگاه محقق نشد. لذا در برنامه چهارم توسعه (ماده 62) اين حكم تكرار شده است، اما هنوز نتيجه‌اي در خور بحث مشاهده نمي‌شود. ‌در مصوبه سال 1384 هيأت وزيران، 200 هزار خودروي فرسوده مي‌بايست در اين سال از رده خارج مي‌شد و تا سال 88 نيز هر سال،100 ‌ هزار خودرو نسبت به سال گذشته به اين ميزان اضافه مي‌گرديد. در واقع، بنا بود در فاصله چند سال،‌ دو ميليون خودروي فرسوده از رده خارج شود. اما نتيجه چه شد؟ در سال 84، تنها 20 درصد از هدف تعيين‌شده يعني 40 هزار دستگاه خارج شدند. عملكرد سال 85 نيز دست كمي از ناكامي‌هاي سال 84 نخواهد داشت. اين در حالي است كه مصرف سوخت خودروهاي فرسوده، سه برابر خودروهاي جديد و ميزان آلايندگي آنها چندين برابر است. در حال حاضر، تعداد خودروهاي فرسوده بالاي 10 سال در كشور 2/5 ميليون و بالاي 20 سال، حدود يك ميليون دستگاه برآورد مي‌شود. به علاوه، 52 درصد تاكسي‌‌ها، 32 درصد اتوبوس‌ها و 92 درصد ميني‌بوس‌هاي فعلي كشور فرسوده به حساب مي‌آيند. هفتاد و پنج درصد خودروها فاقد معاينه فني هستند. بايد اين را هم اضافه كرد كه آلودگي موتورسيكلت‌‌ها، 12 برابر اتومبيل‌ها است، در حالي كه تنها در سال 1384 روزانه 600‌,‌22 دستگاه موتورسيكلت توليد شده است. ‌

بد نيست به مصوبه سال 1369 هيأت وزيران مبني بر انتقال صنايع آلوده‌كننده و مزاحم محيط زيست شهر تهران به خارج اين شهر اشاره كنيم كه با گذشت 16 سال از تصويب آن، تنها در حد 30 درصد اجرا شده است و هم اكنون،‌‌ استقرار 35 درصد واحدهاي صنعتي، توليدي و خدماتي كشور در تهران و حومه آن كه بالغ بر 540 هزار واحد مي‌باشد، در آلودگي پايتخت تأثير فراواني داشته‌‌ است.

خسارت آلاينده‌هاي كشور

بنا بر مطالعات بانك جهاني، هزينه‌هاي ناشي از آلودگي بخش انرژي ايران،‌ معادل 3/2 درصد كل محصول ناخالص داخلي كشورمان برآورد مي‌شود كه دليل اصلي آن، آلودگي ناشي از خودروهاي شخصي تشخيص داده شده است. همچنين در سال 2004 خسارات ناشي از آلاينده‌ها در كشورمان نزديك به 65 هزار ميليارد ريال بوده است. طبق برآوردهاي انجام شده، با ادامه وضعيت موجود خسارات ناشي از آلاينده‌ها در ايران به 85 هزار ميليارد ريال در سال 2009 و بيش از 110 و 130 هزار ميليارد تومان به ترتيب در سال‌هاي 2014 و 2019 خواهد رسيد. ‌گفتني است، در سال 2004 خسارات ناشي از آلاينده منواكسيد كربن حدود 35 هزار ميليارد ريال بوده است كه در ميان ديگر آلاينده‌ها، بيشترين ميزان خسارات را موجب شده است. برآورد مي‌شود كه ميزان خسارات اين آلاينده به 80 هزار ميليارد ريال در اواخر دهه دوم قرن 21 بالغ شود. پس از مونواكسيد كربن، آلاينده دي اكسيد گوگرد با اختصاص خسارتي معادل بيست هزار ميليارد ريال، در سال 2004 در رتبه دوم قرار گرفته است. خسارت اين آلاينده بنا بر برآوردهاي انجام شده به 35 هزار ميليارد ريال در سال 2019 خواهد رسيد.

در مطالعه ديگري كه در سال 2005 توسط بانك جهاني انجام شده است، خسارات ناشي از آلودگي هوا به تفكيك آلودگي‌هاي موجود در محيط‌هاي داخلي و آلودگي‌هاي شهري مورد بررسي قرار گرفته است . بر اساس اين مطالعه، مجموع خسارات ناشي از آلودگي هوا حدود 14 هزار و 420 هزار ميليارد ريال (معال يك هزار و 810 ميليارد دلار) بوده است كه بيش از 5/1 درصد از كل توليد(GDP) كشور را به خود اختصاص داده است. در اين ميان، خسارات ناشي از مرگ و مير و بيماري‌هاي‌ حاصل از ذرات معلق به ترتيب پنج هزار و 100 ميليارد ريال و چهار هزار و 100 ميليارد ريال برآورد گرديده است. مجموع خسارات ناشي از آلودگي هوا در محيط‌هاي داخلي نيز معادل دو هزار و 530 ميليارد دلار تخمين زده شده است.


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه چهاردهم شهریور 1387 ساعت 12:17 موضوع محیط زیست وهوا | لینک ثابت


شبكه توزيع آب شهر زوريخ بدون تزريق كلر

چکیده:
بمنظور پاسخگويي به نياز جامعه در راستاي تامين آب آشاميدني عاري از تركيبات مضر جانبي و با طعم غير شيميايي، شركت آب و فاضلاب شهر زوريخ- سويس، در سال 1993 مبادرت به بهره برداري سيستم آبرساني در مقياس كامل براي توزيع آب آشاميدني عاري از هر نوع مواد شيميايي نمود. بدين ترتيب مواد شيميايي كه در محل خروج آب از تصفيه خانه ها بمنظور جلوگيري از آلودگي مجدد آب در لوله هاي شبكه آبرساني، به آب تصفيه شده اضافه ميگردد، كاملا حذف شد. پياده سازي اين سيستم عاري از مواد شيميايي ضدعفوني كننده سالها بطول انجاميد. در طول اين مدت مقدار مواد شيميايي بصورت گام به گام تقليل يافت. اين فرايند نشان داد كه چه در مدت آزمايش و چه در زماني كه بهره برداري از سيستم توزيع عاري از مواد ضدعفوني كننده رسما آغاز شد هيچ مشكلي در شبكه توزيع بوجود نيامد. مقدار متوسط شمارش ميكروبي در محل خروجي تصفيه خانه ها بميزان كمي يعني از صفر تا 3 واحد در ميليمتر به صفر تا 6 واحد در ميليگرم و در نقاط نمونه برداري داخل شبكه از صفر تا 2 واحد به 1 تا 5 واحد در ميليمتر افزايش يافت. افزايش هاي موضعي شمارش ميكروبي بميزان 100 تا 300 واحد در ميليمتر كه در بعضي موارد قبل از پياده سازي پروژه نيز مشاهده مي شد، بلافاصله پس از شستشو با آب با سرعتي معادل 5/0 متر در ثانيه، برطرف ميگرديد.

موقفيت اين پروژه نشان داد كه آب آشاميدني كه حتي از آبهاي سطحي تامين ميشود، لزوما به اضافه نمودن مواد ضدعفوني كننده احتياج ندارد.

1- مقدمه

رساندن آب آشاميدني فاقد ميكروبهاي بيماري زا به مصرف كننده وظيفه اصلي كليه سازمانهاي آب است. بهمين دليل است كه عمدتا بمنظور حفاظت آب، قبل از ورود آب به شبكه توزيع مقدار كمي ماده ضدعفوني- اغلب كلر، اسيد هيپوكلريك يا دي اكسيد كلر- به آب آشاميدني اضافه ميشود. اين ”حفاظت شبكه” از رشد دوباره باكتريها در لوله هاي توزيع آب جلوگيري نموده و بهداشت آب آشاميدني در محل مصرف را تضمين مي كند.
در سالهاي اخير سازمانهاي آب با مخالفت افكار عمومي با استفاده از مقادير بالاي مواد ضدعفوني كننده در آب مواجه شده اند. بدين منظور مقدار غلظت مواد جانبي گندزدايي (DBP) كه از تركيب ماده ضدعفوني با ناخالصي هاي آب توليد ميشود، با تعيين حداكثر مجاز (MCL) محدود شده است. از جمله اين مواد مضر ميتوان تري هالومتان (THM) كه در روش كلرزني از تركيب كلر با مواد آلي طبيعي ايجاد ميشود و همچنين كلريت و كلرات كه از دي اكسيد كلر توليد ميشوند را نام برد.

اگر چه WHO كيفيت باكتريولوژيكي آب را در اولويت نخستين قرار مي دهد- و بهمين دليل مقدار مجاز توصيه شده كلروفرم را بصورت مستمر از mg/l 30 در سال 1984 تا به mg/l 200 در سال 1993 ]1 [بالا برده است- بر اساس اين واقعيت كه مقدار مصرف مواد بيماريزاي جانبي گندزدايي كه بصورت هاي مختلف وارد بدن ميشود، با توسعه زندگي ماشيني به حد خطرناكي افزايش يافته و موجب بروز امراض مختلف ميگردد، در ممالك اروپايي امروزه با وضع قوانين جديد، حد مجاز اين مواد در آب لوله كشي بصورت مستمر كاهش داده ميشود.

در اين راستا و بمنظور حفظ سلامت انسان و محيط زيست، كاهش حفاظت شبكه با هدف متوقف كردن كامل آن ضروري بنظر مي رسد. از آنجائيكه اين هدف بايد همزمان با حفظ كيفيت بهداشتي آب اعمال شود، بايستي كيفيت شيميايي آب، فرايند تصفيه و همچنين شبكه توزيع و سيستم كنترل كيفي بازنگري شوند. در ذيل بعنوان نمونه اصلاحات و اقداماتي كه در شبكه آبرساني شهر زوريخ در اين زمينه انجام گرفته است، تشريح ميشود.

2- دلايل رشد دوباره ميكروارگانيزم ها در شبكه هاي توزيع

براي اينكه آب آشاميدني را بتوان بدون افزودن مواد ضدعفوني كننده ذخيره و يا در شبكه توزيع كرد، بايد استانداردهاي كيفيت ميكروبيولوژيكي قانوني را به خوبي رعايت نمود. با وجود اين، اين عمل بخودي خود ضمانت نمي كند كه آب در محل مصرف نيز هنوز كاملا پاكيزه باشد. دلايل مختلفي براي رشد دوباره باكتري ها در شبكه توزيع وجود دارد :

باكتري ها ممكن است در محل هايي كه شبكه صدمه ديده و يا نشتي دارد مخصوصا وقتي فشار منفي پيش مي آيد، در آن نفوذ كنند. علاوه بر اين، لوله هاي كم جريان و با آب راكد، براي رشد دوباره باكتري ها مستعد هستند.

يك دليل عمده ديگر براي رشد مجدد ميكروبيولوژيكي، وجود مقدار زياد مواد خوراكي قابل جذب براي باكتري هاي باقيمانده در آب است. كربن آلي قابل جذب (AOC) بطور كلي يك قسمت كوچك از كربن آلي حل شده (DOC) در آب را تشكيل ميدهد. به گفته فان در كوي و همكاران ]2[، AOC بايد در حد پايين تر از مقدار mg 10 استات كربن معادل در يك ليتر آب تصفيه شده نگه داشته شود.
جنس نامناسب لوله ها، مخصوصا پلاستيك يا پوششهاي آلي، ميتوانند با عناصر قابل تجزيه خود، آب را آلوده كرده و باعث رشد دوباره باكتري ها شوند ]3[. اين موضوع بايستي كه هنگام انتخاب مواد براي لوله هاي جديد و يا ترميم قسمتي از شبكه مورد توجه و بررسي قرار بگيرد.

3- شرايط لازم براي كار شبكه توزيع فاقد مواد ضدعفوني كننده

1 . 3- سيستم خطوط لوله

قبل از متوقف كردن حفاظت شبكه، لازم است كه شبكه توزيع دقيقا كنترل گرديده و در صورت ضرورت قسمت هاي آسيب ديده تعمير شوند. شاخص معتبر براي تخمين وضع سيستم شبكه توزيع، نرخ نشتي آب است كه بوسيله مقدار آب بحساب نيامده و تعداد شكستگي هاي خط لوله تعيين ميشود. بعلاوه فشار آب به ميزان چند بار (bar) بالاتر از فشار آب معمولي، كمك ميكند كه از ورود آلودگي باكتريايي از خارج جلوگيري شود. شبكه آبرساني زوريخ با فشار 4 تا 11 بار و با حدود 8% آب بحساب نيامده شرايط لازم براي كار شبكه بدون مواد ضدعفوني كننده را كاملا برآورده ميكند.

مسئله ديگر اين است كه در قسمتهايي از شبكه كه جريان آب در لوله ها ضعيف است، بايد آبهاي راكد و كم حركت جابجا شوند. اين عمل بطور منظم بوسيله شستشوي اين مقاطع با آب پرفشار انجام مي گيرد. بدين منظور خاص لوله هاي آب آتش نشاني زوريخ دوبار در سال باز و شستشو ميشوند. همچنين بايد اضافه نمود كه پس از تجديد يا تعمير لوله ها، گندزدايي با آب ژاول يا ماده ضدعفوني ديگر كاملا ضروري است.

اگر به تنوع فوق العاده لوله هاي پلاستيكي و پوششهايي كه امروزه ارائه ميشوند، توجه شود، مشاهده ميشود كه انتخاب لوله مناسب كه مواد قابل تجزيه از خود آزاد نميكند، تا حدي دشوار است. براي انتخاب صحيح لوله ها ميتوان ازتجربياتي كه در طول سالها بدست آمده است و همچنين از قوانين و استانداردهايي كه در دسترس هستند مانند دستورالعمل هاي KTW و DVGW-Merkblatt W270 آلمان ]4[ استفاده نمود.

2 . 3- پالايش آب

آبهاي زيرزميني و چشمه ها معمولا حاوي مقدار كمي مواد آلي قابل جذب (AOC) هستند و از اين نظر موجب رشد باكتريايي نمي شوند. از آنجائيكه اين نوع آبها معمولا از لحاظ ميكروبيولوژيكي نيز وضعيت مطلوبي دارند، در توزيع آبهاي زيرزميني معمولا به حفاظت شبكه نياز نيست. حتي اگر بطور استثنا آلودگي ميكروبيولوژيكي پيش بيايد، بطور مثال پس از باران هاي شديد، نيازي به استفاده ازاكسيد كننده هاي شيميايي نمي باشد. در اين مورد به خوبي ميتوان بوسيله پرتو فرا بنفش (UV) گندزدايي نمود.

آبهاي سطحي به هرحال هميشه نياز به پالايش، شامل گندزدايي بي خطر و كاهش كربن آلي قابل جذب (AOC) وجود دارد. موضوع قابل توجه اين كه بعد ازكلرزني و يا ازن زني مقدار AOC كه در اثر عمل اكسيداسيون توسط كلر و يا ازن بطور مثال از تجزيه اسيدهاي هوميك توليد ميشود، زياد شده و در نتيجه احتمال رشد مجدد باكتريها را نيز بالا ميبرد. شركت آبرساني زوريخ از اين موضوع وقتي آگاه شد كه در سال 1968 مرحله كلريناسيون در انتهاي فرايند تصفيه حذف و ازن زني جايگزين آن شد ]5[ .هدف اين تجربه جلوگيري از ايجاد كلروفنولها پس از آلودگي احتمالي درياچه زوريخ بوسيله فنول بود. نتيجه اين آزمايش افزايش سريع شمارش ميكروبي در شبكه توزيع بود كه منجر به قطع پيش از موعد آزمايش پس از هفت هفته شد. از اين آزمايش نتيجه گرفته شد كه پس از ازن زني يا كلريناسيون مواد اكسيد شده قابل تجزيه توسط ميكروارگانيزم ها بايستي بوسيله يك فيلتر فعال بيولوژيكي تصفيه شوند. براي اين منظور فيلترهاي كربن فعال و صافي هاي شني آهسته مناسب هستند.

در دو تصفيه خانه شهر زوريخ، از سيستم مركب ازن زني - كربن فعال - فيلتر شني آهسته استفاده ميشود(شكل1). بدين ترتيب مقدار AOC پس از تصفيه كاملا زير مقدار مجاز باقي مي ماند. در نتيجه، آب آشاميدني با AOC كمتر از mg/l 10 ]6[ و DOC به مقدار mg/l 0/1 ~ 8/0 و شمارش ميكروبي زير cfu/l 10 بدست مي آيد. از آنجائيكه كيفيت آب زيرزميني كه به همين شكبه تزريق ميشود حتي از اين نيز بهتر است، شركت آب شهر زوريخ توانست كه حفاظت شبكه بوسيله تزريق كلر را براي يك دوره آزمايش متوقف سازد.

3- فرايند متوقف سازي حفاظت شبكه

 در فرايند بهينه سازي، يعني حذف كامل مواد ضدعفوني كننده از شبكه آبرساني، بهتر است كه مقدار تزريق كلر بصورت گام بگام و در طول يك دوره معين كاهش داده شود. در اين مدت بايستي وضعيت باكتريايي آب بطور مستمر كنترل گردد. بخصوص توجه خاص بايستي به نواحي با جريان ضعيف آب و همچنين لوله هاي پلاستيكي و يا لوله هاي با پوشش داخلي از پلاستيك معطوف شود.

سازمان آب شهر زوريخ اين خط مشي را از سال 1968 دنبال نمود (شكل2). در اولين قدم، مقدار mg/l 55/0 كلر كه از سال 1953 تزريق مي شد، در سال 1971 به مقدار بسيار كمترmg/l 13/0 دي اكسيد كلر تغيير يافت. عامل اين تغيير، سانحه فنول در درياچه زوريخ در سال 1967 ]7[ و همچنين كشف تري هالومتانها (THM) به عنوان محصول جانبي روش كلر زني بود.

در سالهاي 1975 و 1978، دو تصفيه خانه Lengg و Moos با فرايند تصفيه هشت مرحله اي تجهيز شدند و در نتيجه امكان كاهش بيشتر مقدار دي اكسيد كلر فراهم گرديد. با كاهش نهايي دي اكسيد كلر به ميزان mg/l 03/0 تا 05/0 ، مقدار باقيمانده دي اكسيد كلر در محل خروجي تصفيه خانه ها به مقدار mg/l 02/0 رسيد و هنوز داراي تاثير ضدعفوني بود. اين مطلب با پوتنسيال ردكس كه هرگز به زير مقدار mV 700 نرفت، قابل اثبات بود. در اين مرحله، در شبكه پس از مخازن ذخيره، كلر باقيمانده يافت نمي شد. از اين تاريخ، برداشتن گامهاي نهايي براي حذف كامل حفاظت شبكه اي فقط نياز به زمان داشت. از آغاز سال 1993 تا كنون سيستم توزيع آب بدون هيچگونه حفاظت شبكه اجرا ميگردد.

با وجود اين، براي واكنش سريع در مقابل آلودگي احتمالي در خروجي تصفيه خانه ها، در مخازن و يا شبكه، تجهيزات كلرزني باري عملكرد فوري و تزريق دي اكسيد كلر همواره آماده نگهداري ميشود. همچنين براي ضدعفوني هاي موضعي، يك دستگاه سيار براي شستشوي لوله ها با آب ژاول در دسترس ميباشد.

 4- تجربيات حاصله

در طول سه ماه اول پس از قطع كامل تزريق مواد ضدعفوني به شبكه، هيچ مشكلي در شبكه پيش نيامد. در اين دوره، مقدار ميانگين شمارش ميكروبي (12 تا 28 نمونه برداري در هفته ) در آب تصفيه شده در محل خروج تصفيه خانه از صفر تا 3 واحد به صفر تا 6 واحد در ميليگرم افزايش نشان داد. در شبكه توزيع يك افزايش جزيي ميانگين شماره ميكروبي(66 نمونه برداري در هفته) از صفر تا 2 واحد به 1 تا 5 واحد در ميليگرم مشاهده گرديد. اين نتايج، تجربيات آمستردام را تاييد مي نمود ]8[. افزايش موضعي شمارش ميكروبي تا حد cfu/ml 300-100 كه قبل از حذف كلر نيز مشاهد ميگرديد، با بالا بردن سرعت جريان آب به حد m/sec 5/0 در لوله هاي موردنظر، برطرف گردد.

در اين زمان يكي از تصفيه خانه ها بعلت نقص فني براي مدت يك هفته تعطيل گرديد. پس از راه اندازي مجدد تصفيه خانه و وصل به شبكه، شمارش ميكروبي در آب تصفيه شده تا cfu/ml 1000 بالا رفت. بدين دليل تزريق موقت مقدار mg/l 05/0 دي اكسيد كلر در اين تصفيه خانه غير قابل اجتناب بود. پس از اين اقدام، شمارش ميكروبي در شبكه بلافاصله به زير cfu/ml 10 سقوط كرد. همچنين شمارش ميكروبي پس از فيلتر شني آهسته اين تصفيه خانه در مدت دو ماه به كمتر از cfu/ml 20 رسيد و در نتيجه پس از اين مدت ادامه عمليات بدون كلرزني مجددا امكان پذير شد. دليل اصلي افزايش شمارش ميكروبي پس از توقف يك هفته اي، رشد تشديد شده باكتريها در آب راكد داخل فيلترهاي شني آهسته فاقد مواد ضدعفوني، و جاري شدن باكتريها به داخل شبكه پس از راه اندازي مجدد تصفيه خانه بود.

پس از اين دوره، به دليل عملياتي تصفيه خانه، تا ماه مارس 1994 همچنان به مقدار mg/l 05/0 دي اكسيد كلر به آب اضافه گرديد. از اين تاريخ كه مجددا تزريق كلر كاملا قطع گرديد تا به امروز، ميانگين شمارش ميكروبي آب آشاميدني در حدود شمارش شده در سه ماه اول سال 1993 باقي مانده است.

اين تجربه نشان داد كه تغيير سيستم از فرايند داراي حفاظت شبكه به سيستم فاقد كلرزني ايمني به رعايت ملاحظات بهداشتي نياز دارد. پرسنل بايد بياموزند كه در رابطه با استفاده از دستگاهها و تاسيسات مرتبط با آب احتياط لازم را بعمل آورند تا باعث آلودگي آب نشوند. البته اين مساله با آموزش صحيح قابل حل مي باشد.

5- جمع بندي

هدف بهينه سازي سيستم آبرساني يعني توزيع آب آشاميدني بدون افزودن مواد شيميايي براي حفظ شبكه، ميتواند براي آبهاي سطحي نيز پياده شود. بدين منظور، يك فرايند تصفيه مؤثر كه كربن آلي قابل جذب (AOC) را زير mg/l 10 و شمارش ميكروبي را زير cfu/ml 10 نگاه دارد، غير قابل اجتناب است. علاوه بر اين شبكه توزيع بايد سالم بوده و بخوبي نگهداري شود. براي پياده سازي سيستم توزيع آب فاقد مواد ضدعفوني، تقليل گام بگام مقدار مواد ضدعفوني كننده همزمان با يك كنترل دقيق پارامترهاي بهداشتي شبكه كاملا ضروري است.

منبع:

نويسندگان : هانس پتر كلاين و ريچارد فرستر
Zuerich Water Supply, Hardhof 9, PO Box, CH-8023 Zuerich, Switzerland

ترجمه : بهرام مظفر زنگنه مدير عامل شركت پيلاب
شرکت پیلاب 88784638 - 88784639 فن آوري هاي زيست محيطي در صنعت آب - فاضلاب و استخر

[1] WHO Guidelines for drinking water qulity, Vol. 1, World Health Organization, Geneva 1993

[2] Kooij, D., v.d., and Hijnen W., Assimible organic carbon as an indicator of bacterial regrowth, AWWA Journal 84 (1992), p. 7-65

[3] Schoene, D., Influence of materials on the microbiological colonization of drinking water, Aqua 38(1989) , p. 101-113

[4] Anonymous, Vermehrung der Mikroorganismen auf Materialien fuer Trinkwasserbereich; Pruefung und Bewertung, Technische Regeln, DVGW-Arbeitsblatt W 270 (1984)

[5] Jaeggi, N.E., Wiederverkeimung von Trinkwasser durch oligotrophe Wasserbakterien waehrend und nach der Aufbereitung, Ph. D. Thesis, ETH Zuerich, 1986

[6] Naegeli, F., Auswirkungen des Plhenolunfalls vom 20. September 1967 auf das Wasserwerk der Stadt Zuerich, GWA 49 (1969), p.46

[8] Schellart, J.A., Amsterdam drinking water quality before and after stopping safety chlorination, IWES : Summer Conference 1987


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه چهاردهم شهریور 1387 ساعت 12:4 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت


استفاده از پساب در آبياري فضاي سبز صنايع پتروشيمي

دانشمندان معتقدند آينده از آن كساني خواهد بود كه بهترين استفاده را از آب بنمايند بطوري كه در سالهاي آينده ديگر شاهد جنگ نفت نخواهيم بود و شايد در آينده اي نه چندان دور شاهد جنگ آب در جهان باشيم.

يكي از محور هاي اصلي توسعه پايدار در صنايع پتروشيمي استفاده بهينه از منابع مي باشد و استفاده مجدد از فاضلاب به لحاظ اهميت روز افزون ماده حياتي آب از اهداف كلان مديريت شركت ملي صنايع پتروشيمي بوده است بطوري كه  حتي الامكان سعي مي شود كه پساب واحدهاي توليدي پس از انجام تصفيه، مجدداً در بخش آبياري فضاي سبز و يا بخش صنعت در خنك كننده ها مورد استفاده قرار گيرد. شركت ملي صنايع پتروشيمي بعنوان سكاندار صنعت استراتژيك پتروشيمي در ايران با شعار تلاش مستمر ، آفرينش سبز ، بالندگي پايدار ، با بهره گيري از حداكثر توان خود در صدد توسعه هر چه بيشتر صنعت از طريق مجتمع هاي جديد و توسعه مجتمع هاي موجود مي باشد. توسعه اي كه پتروشيمي در پي دستيابي به آن است ، توسعه پايدار و همه جانبه بوده و عميقاً به اين واقعيت معتقد است كه بدون حفظ محيط زيست و استفاده بهينه از منابع، توسعه هر صنعتي تك بعدي و ناپايدار است.  لذا استفاده مجدد از پساب از گزينه ها مورد توجه در صنعت پتروشيمي مي باشد.  تنها نگراني استفاده از پسابها ، بروز آلودگي هاي زيست محيطي در دراز مدت است. بنابراين به منظور رفع چالش هاي زيست محيطي موجود و ارايه راهكارهاي مناسب براي استفاده پايدار از پساب ها، تعيين نوع آلودگي هاي ناشي از آبياري با فاضلاب و تاثيرات زيست محيطي ناشي از آن بايستي به طور كامل بررسي گردد.


 

نوشته شده توسط مهرداد افشار در پنجشنبه چهاردهم شهریور 1387 ساعت 12:1 موضوع محیطزیست وآب | لینک ثابت